Pomidory na nowotwory!

Niewiele osób wie, że pomidory, a szczególnie niektóre ich przetwory są źródłem rzadkich składników odżywczych – w tym o udowodnionym działaniu przeciwnowotworowym.

Pomidory uprawiane są już od ośmiu tysięcy lat. Pochodzą z Ameryki Południowej a ich podróż po świecie zaczęła się na przełomie XV i XVI wieku wraz z wielkimi odkryciami geograficznymi. Początkowo w Europie uprawiano je jako rośliny ozdobne. Dopiero z czasem przekonano się o ich walorach smakowych. We Włoszech pomidory nazywane były zwyczajowo pomi d’oro, czyli „złote jabłka”. Zapożyczone od Włochów słowo „pomidor” zaczęło w polszczyźnie funkcjonować dopiero w XIX wieku – wcześniej używano raczej określeń „jabłka miłości” czy „złote jabłka”. 

Znane nam pomidory należą do gatunku pomidor zwyczajny (Lycopersicon esculentum Mill.), w ramach którego stworzono wiele odmian. Znane są pomidory czereśniowe, o niewielkich owocach, które mogą być czerwone lub żółte. Uprawiane są również odmiany średnioowocowe i wielkoowocowe (w tym charakterystyczne „bawole serca”). Z kolei owoce odmian Lima są idealne na przetwory.

Soczyste i zdrowe

Pomidory należą do soczystych warzyw – ponad dziewięćdziesiąt procent ich masy stanowi woda. Są jednymi z najczęściej zjadanych świeżych warzyw . Europejczycy zjadają tylko więcej cebuli, sałaty i ziemniaków. Przetwory pomidorowe (sosy, soki, ketchupy, suszone pomidory) są za to najpopularniejszymi przetworami warzywnymi. W Stanach Zjednoczonych osiemdziesiąt procent spożywanych karotenoidów (naturalnych barwników roślinnych o właściwościach antyoksydacyjnych) pochodzi właśnie z pomidorów.

Te czerwone warzywa są źródłem potasu, kwasu foliowego, witamin A, E i tych z grupy B (B1, B2, B6). Oprócz nich pomidory zawierają fosfor, magnez, wapń i śladowe ilości nikotyny. 

Przede wszystkim jednak pomidory są bogate w likopen – naturalny barwnik roślinny z dużym potencjałem przeciwutleniającym. 

Likopen

Należący do karotenoidów likopen nadaje pomidorom ich czerwoną barwę. Udowodniono, że jest dwukrotnie skuteczniejszy w usuwaniu wolnych rodników niż inne związki należące do karotenoidów. Co ciekawe – świeże pomidory są gorszym źródłem likopenu niż pomidorowe przetwory. Wchłanianie likopenu wzrasta szczególnie wraz z obróbką termiczną w wysokiej temperaturze w obecności tłuszczy. Sztuczna suplementacja likopenem nie przynosi spodziewanych efektów – osoby, które przyjmowały ten związek w suplementach diety miały niższe stężenie likopenu we krwi niż uczestnicy badania przyjmujący likopen w formie „pomidorowej”.

Pomidory i ich przetwory polecane są szczególnie mężczyznom. Udowodniono, że u panów jedzący pomidory zmniejsza się o 26 procent prawdopodobieństwo zachorowania na raka prostaty w porównaniu do mężczyzn stroniących od tych czerwonych warzyw. Przypuszcza się, że likopen jako silny przeciwutleniacz zahamowuje proliferację komórek nowotworowych – być może przeciwdziała też rozwojowi innych nowotworów, jednak wciąż na ten temat jest zbyt mało danych.

Inne badania nad likopenem dotyczą jego wpływu na układ sercowo-naczyniowy. Udowodniono, że u mężczyzn wzrost stężenia likopenu we krwi może być powiązany z niższą grubością błony wewnętrznej naczyń krwionośnych, mniejszym ryzykiem rozwoju miażdżycy i innych chorób układu krwionośnego. W badaniach z udziałem kobiet wykazano, że przyjmowanie przynajmniej siedmiu porcji pomidorów w tygodniu zmniejsza ryzyko pojawienia się chorób sercowo-naczyniowych o 30 procent względem kobiet, które zjadają średnio półtorej porcji pomidorów tygodniowo. Lubiące pomidory panie były też szczuplejsze niż stroniące od pomidorów koleżanki.      

Szczególnie zdrowe, bo bogate w likopen, są suszone pomidory. Oprócz likopenu, zawierają one więcej cynku, potasu i magnezu niż świeże pomidory. Są szczególnie polecane w zalewie z oliwy z oliwek, która znana jest jako „dobry” tłuszcz. 

2( 101)
luty'17