Granty na badania i rozwój również dla firm

Przez bardzo długi czas finanse publiczne wspierały głównie badania prowadzone przez sektor nauki. Efektem tego jest wiele ciekawych, zrealizowanych projektów badawczych, które często obejmowały wczesne fazy rozwoju opracowywanych rozwiązań. Obecne tendencje pokazują znaczny wzrost udziału sektora biznesu w rozwijaniu nowych technologii, co przekłada się na większą liczbę wdrażanych innowacji.

Autor

prestiz

Idea

Każde nowe rozwiązanie przechodzi przez szereg etapów rozwoju. Zaczyna się od kiełkującego pomysłu, następnie przez badania podstawowe sprawdza się jego zasadność i działanie. Kolejnym krokiem są już badania przemysłowe – od prototypu, poprzez jego testowanie w różnych skalach, po komercjalizację, która powinna zakończyć się wdrożeniem innowacyjnego rozwiązania na rynek. O ile pierwsze etapy, często mające miejsce na uniwersytetach, w instytutach i laboratoriach badawczych, są finansowane w dużej mierze z grantów naukowych, tak na dalsze rozwijanie innowacji najczęściej pieniędzy publicznych brakuje. Na rynek wchodzą tylko te rozwiązania, które przetrwają tak zwaną „dolinę śmierci”, czyli finansową przepaść między funduszami publicznymi
a kapitałem prywatnych inwestorów, o który w Europie nie jest łatwo. Dla przykładu w Stanach Zjednoczonych udział kapitału typu venture w rozwoju innowacji jest prawie siedmiokrotnie wyższy. Aby wysoki poziom badań naukowych, jaki osiąga Unia Europejska, był faktycznie odzwierciedlany przez istotne dla całej wspólnoty innowacje trafiające na rynek, Komisja Europejska chce wspierać m.in. prywatne firmy w rozwoju nowych technologii.

Program Ramowy UE Horyzont 2020 – możliwości dla firm

Obecny, 8 już w kolejności Program Ramowy UE Horyzont 2020 jest największym dotychczas programem finansowania badań i innowacji. Podzielony jest na 3 główne filary: doskonałość naukową, przywództwo przemysłowe i wyzwania społeczne. Większość konkursów w ramach wszystkich filarów kierowana jest do konsorcjów międzynarodowych składających się z minimum 3 jednostek pochodzących z trzech różnych państw Unii Europejskiej lub stowarzyszonych z PR Horyzont 2020. Według Komisji Europejskiej gwarantem skutecznego wdrażania nowych technologii jest uczestnictwo partnerów z trzech najważniejszych sektorów: nauki – stanowiącego swego rodzaju źródło nowych pomysłów i wyników badań, odbiorców końcowych – finalnie testujących nowe technologie oraz właśnie biznesu – weryfikującego wykonalność i opłacalność proponowanych rozwiązań. Obecność przedsiębiorców jest kluczowa dla sprawnego działania każdego konsorcjum. Dlatego te, które się tworzą i chcą aplikować o finansowanie bardzo intensywnie zabiegają o partnerów przemysłowych. Czy mówimy tutaj tylko o firmach prowadzących R&D? Otóż nie, często potrzebne są podmioty różnego rodzaju, prowadzące różne działalności: produkcyjną, przetwórczą, projektową, a nawet doradczą i reklamową. Przedsiębiorstwo w projekcie w ramach PR Horyzont 2020 może prowadzić badania, jak i również wyłącznie testować i przeprowadzać demonstracje nowych rozwiązań. Może też udostępniać swoją infrastrukturę do badań i demonstracji nowych strategii, procesów, czy systemów zarządzania.

Konkursy tematyczne

Pierwszą z możliwości uczestnictwa w projektach realizowanych w ramach Horyzontu 2020 są konkursy tematyczne ogłaszane w ramach osobnych naborów. Istnieją tu trzy podstawowe typy projektów

  • RIA (Research & Innovation Action) – projekty badawczo-innowacyjne, które obejmują badania podstawowe, stosowane, rozwój technologiczny, a także testowanie i prototypowanie;
  • IA (Innovation Action) – projekty innowacyjne skupiające się na rozwoju pomysłu, który jest już na etapie zakończonych badań podstawowych i stosowanych. Mogą obejmować przygotowanie i testowanie prototypów, działania demonstracyjne i pilotażowe, a także skalowanie;
  • CSA (Coordiantion & Support Action) – projekty koordynacyjne i wspierające badania, które polegają głównie na promocji nauki i wyników badań, sieciowaniu osób i instytucji z danej dziedziny, organizacji szkoleń i spotkań, a także tworzeniu standardów i polityk.

W projektach RIA i CSA Komisja Europejska oferuje 100% finansowania kosztów realizacji projektu dla wszystkich partnerów konsorcjum, zaś projekty typu IA przewidują 100% finansowania tylko dla jednostek naukowych i instytucji non-profit. Wszelkie podmioty komercyjne otrzymają tutaj finansowanie na poziomie 70%. Środki te mogą zostać wydane m. in. na: wynagrodzenia, podróże związane z projektem, zakup sprzętu, towarów i usług, koszty związane z zarządzaniem i ochroną własności intelektualnej, a także podwykonawstwo. Dodatkowo, przewidziany jest ryczałt w wysokości 25% kosztów bezpośrednich, na pokrycie wydatków pośrednio związanych z realizacją projektu, takich jak usługi telekomunikacyjne, czy materiały biurowe. W zależności od konkursu całe konsorcjum może otrzymać od kilku do nawet kilkudziesięciu milionów euro na wspólną realizację projektu.

Wschodzące technologie przyszłości 

Jednymi ze szczególnie ważnych z punktu widzenia przedsiębiorstw są konkursy w ramach FET – Future and Emerging Technologies, które trafiły obecnie pod skrzydła Europejskiej Rady ds. Innowacji. Wiadomym jest, że przejdą do następnego Programu Ramowego jako EIC Pathfinder Pilot. Aktualnie otwarte nabory oferują pełne finansowanie badań nad technologiami wysoce innowacyjnymi, nowatorskimi, które mają potencjał tworzenia nowych rynków. Komisja Europejska podkreśla tutaj, że nawet bardzo ryzykowne pomysły, o bardzo długiej perspektywie czasowej, mają szanse na finansowanie. Ideą jest interdyscyplinarne podejście, które od wczesnej fazy rozwoju technologii – proof-of-concept – doprowadzi ją do poziomu bliskiego wdrożeniu. Do tego potrzebne są konsorcja składające się z jednostek badawczych, firm, stowarzyszeń i klastrów wywodzących się z różnych branż i dyscyplin.

EIC Accelerator Pilot – wsparcie MŚP

Nietypowym i jedynym w swoim rodzaju mechanizmem finansowania jest Akcelerator Europejskiej Rady ds. Innowacji, który do niedawna występował pod nazwą SME Instrument (Instrument MŚP). Skierowany jest on tylko do pojedynczych firm spełniających kryteria MŚP, a więc zatrudniających mniej niż 250 pracowników oraz nieprzekraczających 50 mln € rocznego obrotu lub 43 mln € całkowitego bilansu rocznego. W tym konkursie pojedyncze przedsiębiorstwo może uzyskać od 0,5 mln € do 2,5 mln € na rozwój nowego, innowacyjnego produktu lub usługi, przy finansowaniu na poziomie 70%. Ważne jest jednak to, że aplikować można jedynie wtedy, gdy proponowane rozwiązanie jest na bardziej zaawansowanym etapie rozwoju – jest w fazie prototypu. Konkurs jest otwarty tematycznie i dotyczy wszystkich branż. Interesującą nowością wprowadzoną od 2019 roku jest formuła finansowania mieszanego – blended finance, która umożliwia zwiększenie finansowania nawet do 15 mln € w formie kapitału inwestycyjnego. Komisja Europejska bądź prywatny inwestor, za pomocą SPV (Special Purpose Vehicle – swego rodzaju spółki celowej), wniesie wkład pieniężny, który pozwoli na rozwój proponowanego rozwiązania i wdrożenie go na rynek. Jest to jednak tylko opcja, wciąż można ubiegać się o finansowanie jedynie w formie grantu. Dodatkowym, równie ważnym elementem wsparcia w ramach EIC Accelerator Pilot są usługi coachingu i mentoringu biznesowego dla MŚP. Spośród zaproponowanych osób, którymi są często doświadczeni biznesmeni, aniołowie biznesu czy inwestorzy, każdy beneficjent wybiera sobie coacha biznesowego. Będzie on w określonym wymiarze czasu udzielał pomocy doradczej i szkoleniowej w zakresie rozwoju firmy, tworzenia sieci kontaktów, czy zarządzania własnością intelektualną.

8( 129)
Sierpień'19