Rak jelita grubego – jak nie zachorować?

Rak jelita grubego dziesiątkuję Polaków. Co roku w Polsce wykrywanych jest 19 tysięcy nowych przypadków tego nowotworu, a codziennie z jego powodu umiera 33 naszych obywateli. To drugi pod względem częstości występowania nowotwór u kobiet i trzeci jeśli chodzi o mężczyzn w Polsce. Dobra wiadomość jest taka, że można go skutecznie leczyć, pod warunkiem wykrycia we wczesnym stadium. Dlatego tak ważne są badania przesiewowe, zdrowy styl życia i dostęp do nowoczesnych terapii – mówi Tomasz Bodnarczuk, gastroenterolog.

Autor

Izabela Marecka

galeria

Kiedyś była to choroba ludzi starszych. Teraz chorują także i młodzi. Jakie są przyczyny?

Żyjemy szybko, w stresie, jemy za dużo przetworzonej żywności. Środowisko jest coraz bardziej zanieczyszczone. Plaga otyłości jest faktem. Do tego dochodzą używki. Kardynalne dla naszego zdrowia są nawyki żywieniowe. Mówi się coraz więcej o rakotwórczej roli czerwonego mięsa i ochronnym działaniu błonnika pokarmowego, czyli diety, w której jest więcej warzyw i owoców. Na pewno znaczenie ma genetyka. Rak jelita grubego może mieć podłoże dziedziczne.

Na zanieczyszczenie środowiska mamy znikomy wpływ, genów nie wybieramy.

Oczywiście, ale mamy wpływ na to jak żyjemy. Czynnikami onkogennymi są: brak ruchu, otyłość, nieprawidłowa dieta, używki. Otyłość brzuszna, to jest taki mikro stan zapalny w organizmie, a każdy przewlekły stan zapalny w naszym organizmie zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów. Ważny jest także stan flory bakteryjnej w jelitach. Nie bez powodu mówi się o tym, że jelita to nasz drugi mózg, a flora bakteryjna rządzi naszym organizmem. Statystycznie w naszym organizmie jest 10 razy więcej bakterii niż komórek ciała, a większość z nich znajduje się w jelicie grubym.  Możemy poprawić dietę, czyli zwiększyć udział warzyw i owoców, które oprócz witamin mają także dużą zawartość tzw. błonnika rozpuszczalnego. Błonnik reguluje rytm wypróżnień, oraz rozwój prawidłowej flory bakteryjnej, co ma ogromny wpływ na funkcjonowanie jelit. Warto także zadbać, aby w diecie, było jak najwięcej nienasyconych kwasów tłuszczowych, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. My, Polacy nadal za mało się ruszamy, a przecież regularna aktywność fizyczna redukują naszą wagę, zmniejsza poziom stresu, powoduje wydzielanie endorfin. Powinniśmy sport uprawiać na receptę!

Co jest kluczowe w przypadku leczenia raka jelita grubego?

Wczesna diagnoza. Rak jelita grubego lub polipy, które  go poprzedzają, przez wiele lat nie dają żadnych objawów. A gdy się pojawiają, choroba zwykle jest już zaawansowana i trudna do leczenia. To dlatego warto zrobić kolonoskopię, która wykrywa wczesne stadium nowotworu. Polacy muszą sobie uświadomić, że nie wolno czekać na objawy, bo jak te się pojawią, to z reguły jest za późno. 

Kolonoskopia nie należy do badań przyjemnych, więc odwlekamy decyzję jak najdłużej się da. Kiedy jednak koniecznie należy się na nią wybrać?

Myślę, że ukończenie 50 - 55 roku życia to dobry czas na zrobienie pierwszej kolonoskopii, ale dla osób, które miały w rodzinie rodziców lub rodzeństwo, z rakiem jelita grubego sugerowałbym zrobić badanie niezależnie od wieku, najlepiej 10 lat wcześniej niż najwcześniejszy przypadek zachorowania w rodzinie. Nie demonizujmy tego badania. Trwa krótko - 15- 30 minut, wykonujemy je zazwyczaj raz na 10  lat, gdy wynik badania jest prawidłowy, a dla lekarzy to całkowicie rutynowa czynność. W Polsce mamy doskonale działający Programu Badań Przesiewowych raka jelita grubego. Działa w ten sposób, że do osób w wieku 55-64 lat wysyłane są imienne zaproszenia na bezpłatną profilaktyczną kolonoskopię. Istnieje też możliwość poddania się badaniu bez zaproszenia. Wystarczy zalogować się na stronę www.pbp.org.pl, wypełnić ankietę i otrzymamy skierowanie na bezpłatne badanie. Na stronie znajduje się również mapa ośrodków, w których można zrobić sobie badanie. 

Problem polega na tym, że nie tylko boimy się badania, ale przede wszystkim – złej diagnozy. 

Dokładnie. My – lekarze przez lata myśleliśmy, że strach może być czymś, co skłoni do badania. Tymczasem strach – jest czymś, co całkowicie paraliżuje człowieka – ludzie nie chcą wiedzieć, czy mają raka. Problem polega na tym, że dopiero zaawansowane stadium nowotworu daje objawy. A badanie profilaktyczne może uratować nam zdrowie i życie. Podczas tego badania możemy zlokalizować stany zapalne jelita, oraz usunąć polipy, które często w efekcie powodują wystąpienie nowotworu złośliwego. 

Może warto jeszcze bardziej nagłaśniać hasło, że wcześnie zdiagnozowany nowotwór jelita, podobnie jak piersi może być całkowicie uleczalny? 

Pokuszę się o stwierdzenie, że obecnie mamy tak dobre metody leczenia, że można go uznać za chorobę przewlekłą. Warunek – naprawdę wczesne zmiany. Coraz bardziej upowszechniane są techniki endoskopowego leczenia nowotworów przewodu pokarmowego. Dzięki endoskopii jesteśmy w stanie usunąć wczesny nowotwór przy minimalnej inwazyjności. Ma to ogromne znaczenie szczególnie w odbytnicy, gdy endoskopowe usunięcie raka eliminuje konieczność wykonania stomii. Coraz częściej wykonywane są także, po odpowiedniej kwalifikacji operacje laparoskopowe jelita grubego. Oznacza to zdecydowanie mniejszy uraz tkanek, a w rezultacie szybszy powrót do codziennego życia. Mamy także leki, chemioterapię oraz radioterapię, które znacznie poprawiają rokowania, nawet u pacjentów w zaawansowanych stadiach choroby. Natomiast, co podkreślę z całą mocą:  trzeba się badać. 

Dziękuję za rozmowę.

 

 
1( 134)
Styczeń'20