Rugia: wyspa zmienną bywa

Ekskluzywne kurorty z wysmakowaną architekturą i wysublimowaną atmosferą. Dziewicza przyroda – od prastarych kniei, przez niekończące się piaszczyste plaże, wydmy, wrzosowiska i łąki, po wysokie kredowe skały. Można tu plażować, uprawiać sporty, zachwycać historią i odkrywać mroczne tajemnice. Trzeba posmakować słodkiej wersji Fischbrötchen i spróbować możliwie wszystkiego z rokitnika. Można wreszcie na żywo zobaczyć to, czym zachwycił się Caspar David Friedrich – najwybitniejszy malarz niemieckiego romantyzmu. A to wszystko dwieście kilometrów od Szczecina. Zapraszam na Rugię. 

Autor

Daniel Źródlewski

galeria

Po wyspie można przemieszczać się samochodem lub doskonale zaplanowaną komunikacją publiczną. To gęsta i regularna siatka połączeń kolejowych, wąskotorowych oraz autobusowych. Najlepiej jednak przemierzyć ją rowerem, mknąc doskonale przygotowanymi i oznaczonymi trasami. Wówczas nie umkną niezwykłe atrakcje, leżące często po za głównymi traktami. Dłuższe lub trudniejsze odcinki można pokonać korzystając z transportu publicznego czyli tzw. rad busów z przyczepami na rowery (www.vvr-bus.de, bilet na rower od 3 €). Noclegi oferują niezliczone mniej lub bardziej ekskluzywne hotele, pensjonaty, campingi (średnia cena za osobę na polu namiotowym między 6 a 8 €), położone najczęściej przy samej plaży (!). Autor, subiektywnie i z autopsji, poleca opcję rowerowo-namiotową. 

Więcej niż raj

Największe miasto wyspy Bergen auf Rügen można wykreślić z listy obowiązkowych punktów zwiedzania. Nie ma tu nic ciekawego, ale to dobrze skomunikowane miasteczko można potraktować jako doskonały punkt wypadowy we wszystkie rejony wyspy. Bez żalu można też zrezygnować ze zwiedzania południowej części Rugii. Warto jedynie zjechać do Altefähr z którego plaż i mariny widać zachwycającą wedutę Stralsundu czy do Gartz, by zwiedzić dom i muzeum jednego z najwybitniejszych niemieckich poetów Ernsta Moritza Arndta (2 €). W zwiedzaniu Rugii pomoże teoria o budowie filmowego napięcia Alfreda Hitchcocka, a dokładniej jej parafraza: najpierw (turystyczna) bomba atomowa,  a potem jeszcze silniejsze ładunki… Ową bombą jest… I tu problem, bo wcale nie Rugia, lecz przypominająca kształtem konika morskiego wyspa Hiddensee. Co ciekawe wyłączona z jakiekolwiek ruchu samochodowego (!). Najlepiej poruszać się po niej rowerem (są liczne wypożyczalnie, ok. 6 € za dzień) lub pieszo. To wąski i długi kawałek lądu z trzema malowniczymi osadami – Neuendorf, Kloster, Vitte – pełnymi bajecznie kolorowych, krytych strzechą albo ryglowych domów. Całość nasuwa skojarzenia ze skandynawskimi krajobrazami. Najcenniejszym skarbem jest tu dziewicza przyroda z pięknymi plażami, wydmami, połaciami wrzosowisk i wzgórzami porośniętymi rokitnikiem. Na jednym z tych ostatnich znajduje się wzniesiona pod koniec XIX wieku latarnia morska (Leuchtturm Dornbusch, wstęp 3 €), z której widać całą wyspę. Hiddensee nazywana jest „wyspą Noblistów”, związani z nią byli wybitni laureaci tej nagrody, m.in. Tomasz Mann, Zygmunt Freud czy Gerhard Hauptmann. Dom oraz nagrobek tego ostatniego można odnaleźć w Kloster. Na Hiddensee najlepiej dopłynąć promem z Schaprode (18 €, rower 7 €).  

Półwysep wrażeń

Przenosimy się na półwysep Wittow, najbardziej wysuniętą na północ część wyspy, na co wyraźnie wskazuje siła wiatru (!). Kameralne wczasowiska Wiek czy Dranske uchodzą za raj dla amatorów windsurfingu i kitesurfingu. W marinie Wiek koniecznie trzeba zobaczyć osobliwy Most Kredowy (Kreidebrücke). To pozostałość po przemysłowych aspiracjach Rugii z początku XX stulecia. Boom jednak nie nastąpił, a sam most nigdy nie był wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, dziś pełni rolę widokowego pomostu. W pobliskim Dranske kolejny cud przyrody – mierzeja Bug, gwarantująca niezapomniane i ekscytujące wrażenia, z bezwstydnym podglądaniem niezliczonych stad ptaków na lagunach zatoki. W centralnej części półwyspu leży niewielkie Altenkirchen, w którym można zobaczyć świetnie zachowany dwunastowieczny romański kościół, którego pastorem był słynny teolog i poeta Ludwig Gotthard Kosegarten, mentor wybitnego malarza Caspara Davida Friedricha, którego twórczość ma dla Rugii wielkie znaczenie. Działalności Kosegartena poświęcone jest nowoczesne centrum informacyjne tuż przy świątyni. W ścianę południowej kruchty kościoła jest wmurowany tyleż tajemniczy, co słynny „Kamień Świętowita”. Tuż obok kilka małych urokliwych miejscowości – Drewoldke (znakomity camping), Juliusruh, Breege, które mogą stanowić bazę noclegową, gastronomiczną lub czysto wypoczynkową. Warto także przespacerować się pustymi plażami między Juliusruh a Glowe, na wąskim pasie lądu oblanego wodami Zatoki Tromper i Zalewu Jasmundzkiego. Największą atrakcją Wittow jest słynny Przylądek Arkona (Kap Arkona). To nie tylko wysokie białe klify, ale także mistyczne tajemnice i fascynująca historia. Arkona to niezdobyta twierdza Ranów i najważniejszy ośrodek kultu Świętowita – słowiańskiego bóstwa o czterech twarzach spoglądających w cztery strony świata. Arkonę najlepiej podziwiać z plaży baśniowej wioski rybackiej Vitt. Kolorowe domki „spływają” kaskadowo ku morzu tworząc zachwycający landszaft. Choć wszystko wygląda jak skansen, nie jest nim. Tak tu się toczy życie. Na jednym ze swoich najbardziej znanych obrazów Caspar David Friedrich uwiecznił Arkonę, widzianą właśnie stąd. Na plaży z tak unikatowym widokiem można utknąć na długo, na szczęście nie brak tu stosownego zaplecza gastronomicznego. Na sam przylądek można dotrzeć dwoma drogami – widokową ścieżką na szczycie klifu lub brzegiem morza, przechodząc pod białymi skałami Arkony. Opcja druga gwarantuje niezapomniane doznania. Na położonym niemal pięćdziesiąt metrów nad poziomem morza cyplu znajdują się dwie latarnie morskie (35 i 23 m) . Niższa z początków XIX wieku została zaprojektowana przez Karla Friedricha Schinkla, co ciekawe dziś służy także jako sala ślubów, o której popularności świadczy wciąż powiększająca się ceramiczna mozaika z imionami nowożeńców. Nieopodal jest jeszcze jedna wieża nawigacyjna Peilturm (obowiązkowy punkt widokowy), ślady dawnego słowiańskiego grodu oraz drewniana figura Świętowita. Miłośników militariów i wojennych tajemnic zainteresują fortyfikacje i bunkry. Zmotoryzowani zmuszeni będą skorzystać z parkingów w turystycznym kompleksie Putgarten. Można tu kupić soki, nalewki, konfitury czy przetwory z rokitnika (Sanddorn) – skarbu Rugii. Wracają z Arkony koniecznie trzeba zjechać z głównej drogi (lub w opcji rowerowej kierować się wzdłuż wybrzeża) i zobaczyć tajemniczy megalit na klifie tuż obok Nobbin (Großsteingrab Riesenberg Nobbin).

Skały kredowe

Jasmundzki Park Narodowy (Nationalpark Jasmund) i kredowe wybrzeże klifowe to ikona Rugii, rozsławiona szczególnie przez wspominanego już kilkukrotnie Caspara Davida Friedricha. Wysokie białe klify, gęsty pierwotny las bukowy o atmosferze mrocznych baśni. Te cuda trzeba zobaczyć na dwa sposoby: wspinając się na szczyty nadmorskich wzniesień, gdzie najlepsze widoki gwarantuje taras na klifie Wiktorii (Victoria-Sicht) oraz z morza z perspektywy pokładu jednego z wycieczkowców odbijających z Sassnitz (od 15 €). Niestety obie propozycje to najbardziej oblegane przez turystów atrakcje wyspy, ale nie zobaczyć wyrastających z morza na ponad sto metrów klifów Stubbenkammer i Tronu Królewskiego (Königsstuhl), to tak jakby nie być na Rugii. Dla zmotoryzowanych parking w Hagen i kilkukilometrowy spacer, a dla rowerzystów… raj totalny (wstęp do Parku: 9,5 €). Tych drugich namawiam na stromy zjazd w kierunku Sassnitz i wrażenia porównywalne jedynie do rollercoastera (droga L303). W samym Sassnitz warto pospacerować po Starym Mieście, z zabudową przywodzącą na myśl śródziemnomorskie kurorty oraz marinę odgrodzoną od morza najdłuższym w Europie, półtorakilometrowym falochronem. W porcie można zwiedzić Muzeum Rybołówstwa (Fischerei- und Hafenmuseum, bilety 5 €) z ciekawym działem archeologii podmorskiej czy łódź podwodną „H.M.S. Otus” (8 €). Ciekawe widoki zapewni spacer futurystyczną, zakręconą kładką prowadzącą do położonego na wysokim urwisku centrum miasta – niezbyt ciekawego, lecz funkcjonalnego.

Mroczna przeszłość

Zanim dotrzemy do turystycznego serca Rugii – eleganckich, drogich, nieco napuszonych i ekstrawaganckich – kurortów Binz oraz Sellin, kolejne „must see” wyspy, które jednocześnie przeraża i fascynuje. To nigdy nie ukończony monstrualny ośrodek wypoczynkowy Prora z 10 000 pokoi (każdy z widokiem na morze), w których mogło wypoczywać ponad 20 000 obywateli III Rzeszy. To niespełniony sen nazistów, któremu towarzyszyło hasło „Siła przez radość” (Kraft durch Freude). Planowano lub częściowo zbudowano także kino, teatry, sale sportowe i widowiskowe, baseny czy stołówki. Z ośmiu sześciopiętrowych, długich na pół kilometra betonowych gmaszydeł zachowało się sześć, z czego jeden w trwałej ruinie. Od kilku lat trwa proces przywracania Prorze świetności. Większość budynków już została gruntownie przebudowana na drogie apartamenty, od strony morza dobudowano balkony, powstały szklane pawilony i mała architektura. Wszystko to zniszczyło surową architekturę wzbudzając dyskusje i kontrowersje. Mrocznej Prory już nie ma. Historię tego miejsca można już poznać tylko na wystawach w Prora-Zentrum (4 €) oraz Dokumentationszentrum Prora (6 €). Miłośnicy techniki i motoryzacji wprost oszaleją ze szczęścia odwiedzając Oldtimer Museum Rügen (10 €). W należącym do gminy budynku otwarto tanie Schronisko Młodzieżowe (DJH Jugendherberge), przy którym działa także świetnie zorganizowane pole namiotowe (ze śniadaniami!). I jeszcze jedna nietuzinkowa atrakcja przez zanurzeniem się w kurortowych luksusach: w lesie tuż obok Prory znajduje się Baumwipfelpfad im Naturerbe Zentrum Rügen, czyli ścieżka w koronach drzew oraz niezwykła platforma widokowa (12 €). 

Tu jest jakby luksusowo

Ikoniczne kurorty Rugii oddzielają wzgórza, na szczycie jednego z nich stoi warty odwiedzenia neogotycki Pałac Myśliwski (Jagdschloss Granitz, wstęp 6 €). Na południowym skraju lasu, niedaleko wsi Lancken-Granitz w niepozornych zagajnikach można odnaleźć zaskakujące ślady bardzo odległej przeszłości – zespół siedmiu dolmenów i megalitów starszych niż egipskie piramidy. Binz i Sellin to przede wszystkim plaże i promenady pełne sklepików z pamiątkami i restauracji. Oba miasteczka szczególnie zachwycają wilhelmińską zabudową z przełomu XIX i XX wieku. Architektoniczne fajerwerki czyli białe wille z niezliczonymi wieżyczkami, wykuszami i werandami można zobaczyć na każdej niemal ulicy. Sporo tu także wysmakowanej nowej architektury. W obu miastach w morze wychodzą mola. Pomost w Sellin, zbudowany w 1906 roku ma 400 metrów,  znajduje się u stóp wysokiego klifu, a widziany z góry zapiera dech w piersiach. Nie dziwne, że i tu przewidziano możliwość oficjalnej zmiany stanu cywilnego. By poznać historię rugijskich kurortów warto odwiedzić Museum Ostseebad Binz (10 €), w którym można zobaczyć między innymi hity mody plażowej sprzed wieków czy rekonstrukcje dawnych pokoi hotelowych. Muzeum mieści się w budynku dworca zabytkowej kolei wąskotorowej, zwanej przez mieszkańców Szalonym Rolandem (Rasender Roland). Przejażdżka kolejką ze spalinową lokomotywą jest atrakcją samą w sobie, ale także praktycznym i niedrogim środkiem transportu, także dla rowerzystów (w zależności od długości trasy od 3 do 12 €, rower 3 €). 

Zielony tunel i boski kamień

Południowo-wschodnie wybrzeże Rugii, półwysep Mönchgut, to mniej napuszone wczasowiska. Krajobraz i charakter przypomina pustkowia znane z północnego wybrzeża Rugii. Turystyczna infrastruktura ustępuje naturze – laguny, zatoki, mierzeje i oczywiście plaże. W Baabe urzeka półkilometrowy zielony tunel czyli uformowane w półkola drzewa rosnące wzdłuż głównej promenady. Z kolei Göhren swoją wyjątkową malowniczość zawdzięcza położeniu na wysokim wzniesieniu. Zabudowa znów przypomina kurorty południowej Europy. Warto tu zobaczyć Mönchguter Museen ze skansenami – morskim oraz dawnej zabudowy i tradycji wyspy. Z wysokich wzgórz w wodach Bałtyku można dostrzec Buskam, czyli największy w Niemczech głaz narzutowy (40 metrów obwodu) o tajemniczej przeszłości. „Boski kamień” wykorzystywano jako ołtarz do składania krwawych ofiar słowiańskim bóstwom. Nieujarzmioną siłę natury udowodni spacer na cypel Nordperd. Dalej na południe w Thiessow, kolejnym raju windsurfingu i kitesurfingu, można wspiąć się na wysoką wieżę widokową, spojrzeć na Uznam z Thießower Haken i napawać się bałtycką przyrodą w ciszy i spokoju. 

Białe miasto

Zaczęliśmy od (turystycznej) bomby atomowej i kolejną kończymy. O ile Hiddensee zachwycało przyrodą, to Putbus czaruje architekturą. To jedno z zaledwie kilku na świecie tzw. miast idealnych, choć osobliwe, gdyż nie powstało w okresie renesansu, a dopiero w XIX wieku. Historia i rozwój miasta są związane z rugijskim szlacheckim rodem Putbus. Przepiękny zamek, choć przetrwał wojenną pożogę został rozebrany w latach 60. ubiegłego wieku. O jego bogactwie i rozmachu do dziś świadczy jedynie rozległy park (z hodowlą przesympatycznych danieli). U podnóża zamku w XIX wieku zaczęło powstawać miasto, ale według unikatowego planu urbanistycznego. Obok rynku z ratuszem i głównej alei (Aleestraße) z klasycystycznym gmachem teatru, powstał wielki okrągły plac (Cirkus), dookoła reprezentacyjne gmachy. Wszystkie budynki malowane na biało, stąd przydomek Putbus – „Białe miasto” (Weiße Stadt). Spacer po Putbus to czysta przyjemność i estetyczny szok.  

Zaproponowany szlak, choć oferuje największe atrakcje wyspy, to zaledwie wycinek tego co oferuje wyspa. Turystyczna infrastruktura, a szczególnie oznakowanie oraz wszelkie informacje, są tu na możliwie najwyższym poziomie. Niestety Rugia jest droga. Ceny oferty noclegowej, gastronomicznej i bilety wstępów do wszelkich atrakcji nieco odbiegają od tzw. średniej niemieckiej. W nawiasach podano aktualne ceny usług czy biletów wstępu dla osób dorosłych. Bilety ulgowe, grupowe albo rodzinne są stosownie tańsze. Mimo to, jadąc na Rugię przewrotnie trzeba przyjąć, że na bezczynne i beztroskie plażowanie nie będzie czasu. Szczególnie, że niemal każdy zakątek wyspy jest inny. Od walorów przyrodniczych, meteorologicznych, po charakter zabudowy i atmosferę. I wszystkie warte poznania. 

 

 
5( 138)
Wrzesień'20
gajda