Eko Wielkanoc: tradycje, pomysły, inspiracje

02-04-2020

Tegoroczne święta będą różnić się od tych, które znamy, wiosna to jednak czas nowych początków i świeżych pomysłów. Stosując się do zalecanych zasad, pozostając w domach, nie musimy rezygnować z wielkanocnych przygotowań, wystarczy je nieco zmienić. Polecamy zrobić coś kreatywnego, a przy okazji zbliżyć się do natury oraz tradycji. Podpowiadamy jak przygotować ekologiczną Wielkanoc w domu.

Oto nasze pomysły na własnoręczne dekoracje oraz naturalne zdobienie jajek. Wspólne, rodzinne przygotowania mogą być świetną zabawą dla dzieci i miłą odskocznią od codziennych trosk dla dorosłych. Przy okazji prezentujemy także kilka ciekawostek wielkanocnych, które z pewnością będą inspiracją oraz interesującym tematem do świątecznych rozmów.

Własnoręczne dekoracje

Nic nie cieszy oka tak, jak ręcznie robione ozdoby domu. Wbrew pozorom – to nic trudnego! By wykonać ciekawe dekoracje wielkanocne, można skorzystać z tego, co mamy pod ręką – darów natury oraz przedmiotów, jakie znajdziemy w zakamarkach mieszkań. Przydać mogą się kawałki drewna, kory, gałęzie drzew i krzewów, skorupki jajek, skrawki różnych materiałów (np. filcu, juty, papieru), sznurki, wstążki, a także suszone kwiaty. Warto wykorzystać też skarby z szuflad: koraliki, guziki czy pamiątki. Poniżej kilka pomysłów na naturalne ozdoby do domu.

Podczas okresu wielkanocnego w dawnych czasach w kraju pomieszczenia przystrajano kwiatami i zielonymi gałązkami, które miały wprowadzać do domu świeżość oraz miłą woń. Wnętrza dekorowano wycinankami, papierowymi ozdobami, wydmuszkami oraz piórami. Na świątecznym stole musiał znajdować się biały obrus. Autorki książki „Polskie Tradycje i Obyczaje” podkreślają w publikacji, że dania także przyozdabiano. Najczęściej dekorowano je roślinami z ogrodów, a także łąk. Wśród popularnych dekoracji były gałązki bukszpanu, rzeżucha, barwinek, wiosenne kwiaty. W dawnej Polsce w okresie wielkanocnym popularne też były ozdobne drzewka życia, które do dziś tworzy się w niektórych regionach kraju, np. okolicach Krakowa. Były to gałązki udekorowane listkami i ptaszkami. Symbolizowały wiosnę, odrodzenie, budzące się życie. Na dawnym Pomorzu, w Niemczech przygotowywano zaś wielkanocne drzewka. Ozdoby te do dziś są popularne u naszych zachodnich sąsiadów. Zielone gałązki przystrajano kolorowymi wydmuszkami. Dziś pisankami dekoruje się też krzewy i drzewa w ogrodach, zwyczaj przyjął się także w Polsce. Wśród dekoracji świątecznych na Pomorzu najważniejszymi symbolami były oczywiście jajka, ale też zające. Warto o tym pamiętać, tworząc współczesne ozdoby.

Gniazdko jak prawdziwe

Przed świętami Wielkiej Nocy można obciąć kilka gałęzi z pąkami z ogrodu lub tarasu. Warto zebrać je w okazały bukiet i wstawić do prostego, szklanego wazonu. Kiedy obsypią się zielonymi liśćmi lub kwiatami, z pewnością dodadzą pomieszczeniu wiosennego uroku. W wazonie efektownie będzie wyglądał również zielony bukszpan. Można też wykorzystać suche gałęzie, znalezione np. podczas spaceru. Posłużą do wykonania świątecznego drzewka z wydmuszkami lub gniazdka czy wianka wielkanocnego. Do tego drugiego, można włożyć pisanki oraz piórka. Gniazdko bez trudu można uwić z giętkich gałązek wierzbowych. Efektowne wieńce można natomiast stworzyć z magnolii lub leszczyny. Będą uroczą oprawą dla oryginalnych ozdób wielkanocnych. Gałązki wierzby sprawdzą się też doskonale przy wykonaniu modnego ostatnio świątecznego stelażu z wiszącymi ozdobami.

 Zielone kompozycje w skorupkach

Młode zielone rośliny, które lubimy sadzić wiosną w doniczkach na kuchennych parapetach, także mogą posłużyć za dekoracyjny element. Rzeżucha, kiełkujące żyto, rzodkiewka, szczypiorek – będą ciekawie wyglądać w pustych skorupkach po jajkach. To ekologiczne i oryginalne rozwiązanie. Skorupki mogą posłużyć nie tylko jako malutkie doniczki, ale również niewielkie wazoniki na drobne kwiatki wiosenne. Zioła także mogą być ciekawymi wielkanocnymi dekoracjami. Wystarczy posadzić w glinianych doniczkach np. lubczyk, oregano, rozmaryn i dowolnie je ozdobić, np. wbijając w ziemię własnoręczną dekorację na patyku, a później postawić ozdobę na wielkanocnym stole. Zielone listki dodadzą świeżości, są też smaczne oraz zdrowe, można więc będzie po nie sięgać podczas świątecznego ucztowania.

Bukiet warzyw

Warzywa coraz częściej pojawiają się w dekoracyjnych bukietach. Nie tylko cieszą oczy, ale też kubki smakowe. Dekoracyjna sałata w doniczce, bukiet marchewek o bujnej natce w szklanym naczyniu – takie kompozycje są nie tylko oryginalne, ale podobnie jak zioła, mogą być smakowitym dodatkiem na stole. Dużą popularnością cieszą się obecnie kapusty ozdobne. Można je ozdobić zajączkami z papieru. To zwierzę od wieków jest jednym z najpopularniejszych symboli wiosny i wielkanocnych świąt. Symbolizuje zabawę, radość, zwiastuje drobne upominki.

Zajączek z serwetki

Popularną i naturalną ozdobą wielkanocną są zajączki z lnianej bądź papierowej serwetki. Wystarczy złożyć materiał na pół, owinąć nim jajko, następnie przewiązać sznurkiem, tak by powstały uszy. W tradycji naszych zachodnich sąsiadów to właśnie zając przynosi dzieciom drobne podarki, ukrywając je na łonie przyrody. Na dawnym Pomorzu dzieci szukały niewielkich prezentów w ogrodach, na polach, a nawet lesie. Wierzyły, że kolorowe pisanki, czasem jajka z marcepanu czy inne słodkości zostawia właśnie zając. Ta tradycja do dziś jest popularna w wielu niemieckich i polskich domach.

Naturalne pisanki

Ekologiczne jajka wielkanocne można stworzyć dzięki naturalnym barwnikom, np. wywarowi z łupin cebuli, kory drzewnej lub buraków. Wystarczy w takiej kolorowej wodzie gotować je przez 15-20 minut, a później pozostawić przez jakiś czas w kąpieli. Po wyjęciu – będą cieszyć oko naturalnymi barwami. Najlepiej wybierać jajka o jasnych skorupkach, wtedy kolor będzie bardziej intensywny. Dla wzmocnienia barwy, można do wywaru dodać odrobinę octu. Tak właśnie robiono dawniej, a ciekawe sposoby farbowania jaj wielkanocnych można znaleźć np. w „Encyklopedii staropolskiej” Zygmunta Glogera.

– W wielu kulturach jajko jest symbolem życia i odrodzenia. Wiążą się z nim liczne wierzenia, obyczaje i obrzędy. Służyło do zaklinania złych mocy, miało zapobiegać chorobom – zaznaczają autorki publikacji „Polskie Tradycje i Obyczaje”. Co ciekawe, najstarsze polskie pisanki pochodzą z X wieku.  Dawniej wierzono, że warto się nimi obdarowywać, bo chronią przed złymi mocami, zapewniają zdrowie i miłość. – Dziś zwykliśmy nazywać pisankami wszystkie świąteczne jaja, niezależnie od techniki, jaką je wykonano. To oczywiście uproszczenie – podkreślają Anna Willman i Sylwia Chmiel. Jaja zabarwione na jednolity kolor to kraszanki, malowanki, zwane też byczkami. Jeżeli na ich tle widnieją desenie wydrapane ostrym narzędziem, są to rysowanki, drapanki. Właściwe pisanki powstają zaś metodą „batikową”. Najpierw skorupkę pokrywa się zdobieniami wykonanymi różnokolorowym roztopionym woskiem, a następnie gotuje się ją w barwniku. Dawniej pisanki wykorzystywano w wielu świątecznych zabawach. Najbardziej znana w Polsce, jak też na dawnym Pomorzu, była ta polegająca na uderzeniu pisanką o pisankę. Wygrał ten, kto stłukł skorupkę jajka przeciwnika. Do dziś ta tradycja jest żywa w wielu domach. – Gdzieniegdzie urządzano zawody w rzucie pisanką na odległość albo przerzucaniu jej przez dach chaty lub kościoła – zaznaczają autorki książki „Polskie Tradycje i Obyczaje”. Na Pomorzu popularną zabawą było też toczenie jajek po stołach.

Kolory przyrody na skorupce

Naturalne barwienie jajek jest proste i daje ciekawe efekty. Koralowy, kariminowy kolor można uzyskać dzięki łuskom czerwonej cebuli, wywarowi z buraków z octem lub kwiatów hibiskusa z kilkoma kroplami cytryny. Granatowy dadzą pokrojone liście czerwonej kapusty i kilka kropli octu. Brązowy – esencja z herbaty lub mocny wywar z kawy. Żółty kolor jajek dadzą: żółta cebula, rumianek, kurkuma, curry. Różowy – żurawina, sok z buraków. Zielony natomiast zapewnią pokrzywa, szpinak, kora brzozy. Takie kolorowe jajka łatwo przerobić na drapanki, wystarczy tylko wydrapać na nich wzorek.

Jajko z roślinnym motywem

Ciekawym pomysłem jest też ozdabiane jajek świeżymi listkami, płatkami czy malutkimi kwiatkami. Wystarczy wybrać dekoracyjne rośliny i nanieść ich fragmenty na skorupki, uprzednio posmarowane klejem spożywczym. W tym roku najpopularniejsze wielkanocne trendy to właśnie ekologia, natura
oraz nawiązania do wielowiekowej tradycji. Modne są lniane materiały, ceramiczne oraz porcelanowe naczynia, a także ozdoby z wszystkiego, co znajdziemy w domu, ogrodzie czy na spacerze. Ekologicznie zdobione jajka w takiej oprawie będą wyglądać najlepiej.

Pisanki z natury

Oryginalną dekoracją wielkanocną mogą być również jajka, które są naturalnie pokryte wzorkami, np. przepiórcze lub perlicze. Wystarczy położyć je na stole, włożyć do gniazdek, schować w koszyku. Na pewno będą ciekawie wyglądać z ręcznie robionymi ozdobami. Po wykonaniu wszystkich dekoracji można zaś zrobić rodzinny konkurs na najładniejsze jajko lub świąteczny dodatek do domu.

Wielkanocne przygotowania i zabawy są dla dzieci wspaniałym sposobem na poznawanie lokalnych tradycji. Pobudzają ciekawość, kreatywność, wywołują uśmiech. To także dobry pomysł na spędzenie czasu razem lub ciekawe zajęcie dla najmłodszych, gdy starsi muszą zająć się sprawami dorosłych.  Na dawnym Pomorzu święta Wielkiej Nocy były czasem szczęścia oraz radości. Dawały nadzieję, przynosiły wiarę w lepsze jutro. Oby w tym roku także przyniosły nam te uczucia.

kw/ źródła: źródła: „Polskie Tradycje i Obyczaje” Anna Willman i Sylwia Chmiel, blog.pommerscher-greif.de, homebook.pl, ekologia.pl, werandacountry.pl

 

 


Nowy Numer