Nie da się żyć bez bakterii, szczególnie tych dobroczynnych. Ich niedobór może prowadzić do wielu chorób.
Dr n. med. Wojciech Marlicz, gastroenterolog, przewodniczący Zachodniopomorskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii: Dzięki postępowi w biologii i medycynie, na przestrzeni ostatnich stu lat średnia długość życia człowieka znacznie wzrosła. Dzisiaj, odnotowujemy spadek liczby zabójczych chorób zakaźnych, ale prześladują nas nieuleczalne choroby. Często łatwe do zdiagnozowania, z trudem poddające się leczeniu. Stwierdzamy dramatyczny wzrost zachorowań na choroby zapalne jelit, choroby autoimmunologiczne, neurodegeneracyjne. Coraz częściej nękają nas choroby nowotworowe. Nadzieją na zrozumienie przyczyny powstawania tych chorób, a co za tym idzie opracowanie skutecznych i bezpiecznych leków, są badania nad bakteriami, żyjącymi w harmonii z człowiekiem od tysięcy lat. Dzięki zaawansowanej technologii wiemy, że nie możemy żyć bez tych drobnoustrojów. Zaburzenie mikroflory, a przede wszystkim zmniejszenie liczby dobroczynnych bakterii jest okazją do namnażania się i działania bakterii chorobotwórczych oraz rozwoju groźnych chorób.
Ile w naszym przewodzie pokarmowym występuje bakterii?
Dokładnie ile jest gatunków – nie wiadomo, ale mówi się, że miliony. Dotychczas poznano i opisano już kilkadziesiąt tysięcy gatunków ze zdumieniem stwierdzając fakt, że ich liczba znacznie przewyższa liczbę wszystkich komórek z których zbudowany jest nasz organizm.
Bakterie wpływają na większość dolegliwości, z którymi borykają się na co dzień miliony ludzi.
Zaburzenia mikroflory jelitowej są główną przyczyną występowania objawów w tzw. zespole jelita nadwrażliwego, odgrywają ważną rolę w rozwoju otyłości, cukrzycy, czy schorzeń wątroby. Choroby alergiczne, autoimmunologiczne (np. celiakia), zaburzenia nerwicowe, depresyjne czy groźne choroby psychiczne w nich także, bakterie bytujące w przewodzie pokarmowym odgrywają istotną rolę. Okazuje się, że to, jakie bakterie zasiedlają nasz przewód pokarmowy może wpływać także na naszą kondycję fizyczną i psychiczną. Wiele sytuacji w naszym codziennym życiu może obniżać zdolności ochronne naszej mikroflory w przewodzie pokarmowym. Do takich czynników należy przewlekły stres. Wiele popularnych leków takich jak dostępne bez recepty środki przeciwbólowe, leki zapobiegające nadkwasocie i zgadze, antybiotyki, oraz infekcje i zakażenia, nieodpowiednia dieta zaburzają prawidłową florę jelitową. Jesteśmy wtedy bardziej podatni na zakażenia, obniżenie nastroju, zaburzenia depresyjne i rozwój różnych schorzeń przewlekłych.
Badaniami nad mikroflorą jelitową zajmują się dzisiaj liczne ośrodki badawcze w świecie. Realizowane projekty badawcze mogą stać się kluczem do zrozumienia wielu współczesnych chorób i to nie tylko przewodu pokarmowego.
Z pewnością prace te przyczynią się też do stworzenia nowych, skutecznych i bezpiecznych leków. Dzisiaj wiemy, że krótkotrwała antybiotykoterapia powoduje zmiany na poziomie mikroflory jelitowej człowieka przez okres co najmniej kilku lat. Powszechne jest też zjawisko aktywacji w bakteriach groźnych genów oporności na stosowane antybiotyki. Nie potrafimy dzisiaj w pełni przewidzieć konsekwencji tych zaburzeń, ale wiemy, że niektóre rodzaje dobroczynnych bakterii wchodzących w skład mikroflory, a mające za zadanie chronić nasz organizm przed chorobami, po leczeniu antybiotykami giną bezpowrotnie. I kto wie, być może dzisiaj lekką ręką stosując antybiotyki czy inne chemioterapeutyki, fundujemy sobie np. choroby zapalne, metaboliczne czy nowotworowe w późniejszym wieku. Na pewno z czasem nauka zweryfikuje te hipotezy.
Skąd u pana taka pasja do tego tematu? Z rozmowy wynika, że nie traktuje to pan wyłącznie jako pracę a coś więcej.
Od lat prowadzę badania, we współpracy z ośrodkami macierzystymi jak i innymi centrami naukowymi w kraju i za granicą nad rolą mikroflory jelitowej człowieka w chorobach przewlekłych. Interesuje mnie także edukacja. Szczególnie ciekawe zagadnienia to poznanie wpływu mikroflory na stan mechanizmów obronnych przewodu pokarmowego i całego organizmu, temat probiotyków czyli żywych bakterii mających dobroczynny wpływ na zdrowie człowieka. Ich działanie zostało potwierdzone w wielu badaniach klinicznych nie tylko w profilaktyce powikłań po antybiotykoterapii, ale także w zapobieganiu zakażeniom w chirurgii i ginekologii, walce z otyłością i zaburzeniami metabolicznymi, profilaktyce uszkodzeń przewodu pokarmowego w trakcie stosowania wielu leków np. przeciwbólowych. Probiotyki działają ochronnie na wątrobę, a ich regularne stosowanie może korzystnie wpływać na pracę naszego mózgu. Powszechnie występujące dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia czy bóle brzucha, często ulegają złagodzeniu po zastosowaniu bakterii probiotycznych. Myślę, że badania nad mikroorganizmami w różnych schorzeniach przyczynią się do opracowania nowych możliwości diagnostycznych i terapeutycznych.
