Zachodniopomorskie winem płynące

Do tej pory kiedy ktoś mówił o polskim winie od razu na myśl przychodził region Zielonej Góry, Lubelszczyzna lub Małopolska. Ale do tych uznanych graczy na naszym rynku winiarskim śmiało dołącza teraz Zachodniopomorskie. A region ma się już czym pochwalić. Bo to właśnie tutaj istnieje największa winnica w kraju oraz znajdująca się najdalej na północy Polski. I to na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie powstał jedyny w Polsce kierunek inżynierski – „uprawa winorośli i winiarstwo”. 

Autor

Dariusz Staniewski

Winorośl na Pomorzu Zachodnim nie jest niczym nowym. Była uprawiana już od XIII wieku aż do II wojny światowej. Czasy gospodarki socrealistycznej nie sprzyjały takiej działalności. Uprawy wznowiono dopiero na początku XXI wieku. I są one coraz powszechniejsze oraz coraz popularniejsze.

Chętnych nie brakuje

Na Pomorzu Zachodnim funkcjonuje już kilkanaście winnic, z których szesnaście zrzeszonych jest w Stowarzyszeniu Winnice Pomorza Zachodniego. Ponad połowa produkuje już wino, które możemy dostać w sprzedaży. W regionie znajdziemy jeszcze kilka małych winnic, które nie wychodzą ze swoją działalnością na zewnątrz i produkują wino tylko na swoje potrzeby, czyli ich trunki można poznać tylko na miejscu. Są też takie winnice, które dopiero posadziły pierwsze sadzonki winorośli i na efekty ich pracy trzeba będzie jeszcze trochę poczekać. W świecie winiarskim oznacza to, że za rok, może dwa, wypuszczą swoje trunki. Wartym podkreślenia jest fakt, że w naszym regionie zlokalizowana jest największa winnica w Polsce, czyli Winnica Turnau oraz najdalej wysunięta na północ Winnica Darłowo – mówi Damian Orlik, przewodniczący Stowarzyszenia Winnice Pomorza Zachodniego. Dodaje, że potencjał regionu jest bardzo duży i mamy nadzieję, że za kilka, kilkanaście lat będziemy mogli „przebierać” w regionalnych winach, a turyści kochający wino wiele możliwości do uprawnia enoturystyki. Spływają do nas informacje, z których jednoznacznie wynika, że w kolejnych latach – w tym w 2022 roku na mapie województwa pojawią nowe winnice. Ich właściciele już zgłaszają się do nas z chęcią wstąpienia w szeregi Stowarzyszenia, które jest swego rodzaju platformą wymiany doświadczeń, wzajemnej pomocy i organizacji. Jej celem jest promocja produktów regionalnych jakim są wina jak i potencjału enoturystycznego regionu – zapewnia Damian Orlik. W tym roku nasza organizacja powiększyła się o kilka nowych winnic. Kilka osób uznało, że na terenie województwa zachodniopomorskiego jest potencjał pod uprawę winorośli i docelowo do wytwarzania wina – stwierdziła Marta Sidorkiewicz, członek Stowarzyszenia Winnice Pomorza Zachodniego.

Szczecińskie zagłębie

Na Pomorzu Zachodnim uprawy winorośli zlokalizowane są na morenach ostatniego bałtyckiego zlodowacenia. To daje winom świeżość i mineralność. To najbardziej nas wyróżnia. Natomiast łagodne zimy pozwalają uprawiać winorośl szlachetną: Pinot Noir i Chardonnay – wyjaśnia Elżbieta Garbarczyk, członek Stowarzyszenia Winnice Pomorza Zachodniego. W samym Szczecinie, winnice istniały do początku XX wieku. Zlokalizowane były w północnych dzielnica miasta m. in. W Gocławiu na tzw. Wzgórza Winnego (Weinberg) . Okazuje się, że nie tak dawno w Szczecinie wrócono do tradycji winiarskich. W 2009 roku w Skolwinie – jednej z północnych dzielnic miasta, przy plebanii kościoła w parafii pw. Chrystusa Króla powstała Winnica Emila. W 2019 roku jej część oraz główna siedziba zostały przeniesiona do wsi Żuków. Pozostała nadal działa w Skolwinie. Niedaleko Szczecina położonych jest kilka najważniejszych winnic regionu. To rejon większego zgrupowania winnic, na co wpływa ukształtowanie terenu i panujący mikroklimat. Ale oprócz tego winnice znajdziemy w każdym zakątku naszego województwa – dodaje Damian Orlik.

Największą w regionie, ale także w Polsce, jest Winnica Turnau we wsi Baniewice położona na południe od stolicy Pomorza Zachodniego. Jej nazwa pochodzi od nazwiska założycieli – rodziny Turnau. Tak, ta z której wywodzi się Grzegorz Turnau – znany i popularny poeta, kompozytor oraz piosenkarz. W winnicy na 34 hektarach zasadzono ponad sto tysięcy krzewów . Uprawianych jest 12 odmian winogron, głównie szczepy solaris, chardonnay i pinot noir, riesling, hibernal, seyval blanc, rondo, regent i cabernet. Produkowane są wina białe, czerwone, różowe. Łącznie około 150 tys. butelek rocznie. Najnowszy produkt winnicy, to wino musujące Classique Brut. Winnica Turnau w całości prowadzi uprawę ekologiczną. Posiada też najnowocześniejszą w Polsce stacjonarną linię do butelkowania, jedyną w regionie – wyjaśnia Elżbieta Garbarczyk, członek Stowarzyszenia Winnice Pomorza Zachodniego. W winnicy Turnau w styczniu 2021 roku, po raz pierwszy od dwóch lat w Zachodniopomorskiem, udało się wyprodukować wino lodowe – bardzo rzadkie i drogie, powstające dzięki silnym mrozom. Jesienią trzeba zostawić na krzewach winogrona, które są bardzo zdrowe i mają do tego jeszcze wysoką kwasowość. Bardzo ważne jest, aby temperatura powietrza spadła do -7, -8 stopni Celsjusza. Dopiero wtedy winogrona w pełni zamarzają. Następnie, również w minusowej temperaturze, należy winogrona wycisnąć. Ze 100 kilogramów winogron uzyskujemy tylko kilkanaście litrów soku – moszczu. Z niego potem powstaje wino lodowe – mówił „Prestiżowi” w styczniu tego roku Jacek Turnau, prezes Winnicy Turnau Aktualnie wino dojrzewa jeszcze w kadzi. Chcielibyśmy je zabutelkować pod koniec tego roku lub na początku kolejnego – dodaje Jacek Turnau. Właścicielom winnicy udało się wyprodukować wino lodowe dwa razy: w 2017 i 2018 roku. W grudniu 2020 roku najbardziej prestiżowy magazyn winiarski we Francji „La Revueduvin de France” podał listę najlepszych 50 słodkich win na świecie. I znalazło się na niej właśnie wino lodowe z Winnicy Turnau.

Winnica Kojder, druga pod względem wielkości w regionie – to również rodzinny biznes, prowadzony przez rodzeństwo. Działa od 2015 roku w Babinku koło Bielic. Wino Johanniter z Winnicy Kojder było chwalone m.in. przez sommeliera Elżbiety II – królowej Anglii. Pisał o nim również „Financial Times”. Tegoroczne zbiory wypadły rewelacyjnie! Mimo, że wegetacja ruszyła w tym roku dużo później niż w poprzednich latach, a oprócz tego mieliśmy trochę problemów z mączniakiem to jesteśmy bardzo zadowoleni z ilości i przede wszystkim jakości zebranych owoców – mówi Anna Kojder-Ciubak, współwłaścicielka winnicy. W przyszłym roku winnica chce wprowadzić na rynek nowy produkt. Właśnie w kadziach kończy fermentować nastaw z odmian cabernet cortis oraz rondo, z których powstanie nasze pierwsze wino różowe. Można już wyczuć soczyste aromaty truskawki, poziomki i malin. Poza tym planujemy premierę długo wyczekiwanego wina czerwonego z rocznika 2018, które powstało z odmiany cabernet cortis i leżakowało w beczkach z dębu francuskiego przez 18 miesięcy – dodaje Anna Kojder-Ciubak. Winnica Kojder jako jedyna w Polsce należy do ECOVIN – niemieckiego, federalnego stowarzyszenia certyfikującego wyłącznie ekologiczne Winnice – dodaje Elżbieta Garbarczyk ze Stowarzyszenia. Winnica Pałacu Rajkowo jest położona bardzo blisko Szczecina. znajdująca się w pobliskiej miejscowości Smolęcin. Na powierzchni 4,5 ha posadzono 16 500 winorośli odmian: Solaris, Hibernal, Johanniter i Muscaris oraz niewielkie ilości odmian Riesling, Souvignier gris, Chardonnay, Siegerrebe, Helios. Pierwsze sadzonki na jej gruntach pojawiły się w 2017 roku. Ale wcześniej przez kilka lat trwały przygotowywania podłoża pod ekologiczną uprawę winorośli. Ostatnio Winnica zaprezentowała swoje najnowsze wino – białe z rocznika 2020. Jeszcze bliżej Szczecina, w malowniczej otulinie Puszczy Bukowej działa Winnica Binowo założona w 2011 roku. Wytwarzane są w niej wina białe, czerwone, różowe, pomarańczowe i deserowe.

Kolejna rodzinna Winnica – Sydonia mieści się we wsi Trzebiatów koło Stargardu. Jej nazwa pochodzi od imienia sławnej zachodniopomorskiej szlachcianki z XVI-wieku Sydonii von Borck. Została ona ścięta po oskarżeniu o czary i rzucenie klątwy na ród Gryfitów. Winnica działa od 2013 roku. W jej ofercie znajdują się wina czerwone, białe, różowe, pomarańczowe i Pet Nat. Pandemia spowodowała , że klienci nie wyjeżdżali tak często na wczasy za granicę. W związku z tym licznie odwiedzali. Już drugi rok z rzędu obserwujemy niesamowite oblężenie ze strony enoturystów. Zbiory winogron w tym roku były o wyższej kwasowości i mniejszej zawartości cukru. Ale to nas cieszy. Dzięki temu zrobimy wino o mniejszej zawartości alkoholu i wyższej kwasowości – informuje biuro Winnicy Sydonia.

Region nie próżnuje

Najdalej, na północ, usytuowaną w Polsce jest Winnica Darłowo. Położona jest tylko 4 kilometry od Bałtyku. Zajmuje 2 ha terenu na którym posadzono kilkaset krzaków winorośli. Oferuje kilka rodzajów wina czerwonego oraz białego. Niedaleko Szczecinka od 2012 roku działa Winnica Tecławska Góra. Nazwą pochodzi od XVI wiecznej legendy o rycerzu–rozbójniku Tecławie, który miał „prowadzić działalność” w tych okolicach. Produkuje wina czerwone i białe. Zodiak, to winnica znajdująca się we wsi Zagozd koło Drawska Pomorskiego, w środkowej części regionu. Łatwo rozpoznać jej produkty – na etykietach butelek znajdują się znaki zodiaku. Blisko znanego zachodniopomorskiego uzdrowiska Połczyn-Zdrój położona jest Winnica Oycowizna. Działa od 2014 roku. A jej nazwa nawiązuje do pokoleniowej tradycji uprawiania ziemi w tym rejonie. Kolejna zachodniopomorska Winnica – Bekasiak znajduje się w okolicach Pyrzyc. Produkuje wina białe z odmiany Solaris oraz czerwone będące tzw. kupażem kilku szczepów. Dane statystyczne za rok winiarski 2021/2022 pokazują, że Pomorze Zachodnie posiada 9 winnic zgłoszonych do KOWR (Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa) oraz kilka, które nie są tam zgłoszone. Aktualnie najwięcej winnic w Polsce, według branżowego portalu winogrodnicy. pl,ma na swoim terenie: Małopolska – 72, Lubuskie - winnic i Dolny Śląsk - 40. Powierzchniowo Pomorze Zachodnie to 43 ha ziem z uprawą winorośli, co oznacza, że zajmuje 7 miejsce w kolejności, wyprzedza nas wspomniane już Lubuskie, Małopolskie i Dolnośląskie oraz Mazowieckie, Podkarpackie, Lubelskie – dodaje Elżbieta Garbarczyk. 

Świętować czas zacząć

W listopadzie tego roku na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie odbył się pierwszy Festiwal Wina pochodzącego z regionu. Jego organizatorem było Stowarzyszenie Winnice Pomorza Zachodniego. Oceniamy go bardzo pozytywnie. Zainteresowanie odwiedzających wręcz przeszło nasze oczekiwania. Oczywiście organizując tego rodzaju imprezę liczyliśmy, że spotka się ona z dużym odzewem ze strony zaintrygowanych trunkiem Bachusa. Ale, że będzie to aż na taką skalę, to nawet nie śmieliśmy prognozować. Nasz festiwal, poza możliwością degustowania win z 9 różnych winnic, to także prelekcje winiarskie, dwa koncerty jazzowe, konkursy, stoiska z regionalnymi przekąskami. Zależało nam także, żeby wino było podawane nie w plastikowych kubeczkach, a w szklanych kieliszkach. Według naszych wyliczeń zamkowy dziedziniec odwiedziło podczas dwóch dni festiwalu ok. 5 tys. osób, z czego prawie 300 uczestniczyło w merytorycznych prelekcjach winiarskich. Otwarto 1 tysiąc butelek regionalnego wina. Oznacza to, że wydano 15 tys. porcji degustacyjnych i sprzedano 2 tys. butelek wina na wynos – wylicza Marta Sidorkiewicz, członek Stowarzyszenia Winnice Pomorza Zachodniego): Według danych statystycznych przeciętny Polak wypija ok. 5 litrów wina rocznie. W winiarskich krajach UE spożycie sięga powyżej 40 litrów.

Prestiż  
Grudzień 2021