W ramach Centrum Terapii i Stymulacji Rozwoju SENSE działa Terapeutyczna Szkoła Specjalna Podstawowa dla dzieci z autyzmem i umiarkowaną oraz znaczną niepełnosprawnością intelektualną. Misją szkoły jest rozwój kompetencji komunikacyjnych, społecznych oraz zapewnienie edukacji w warunkach bezpiecznych i przyjaznych dziecku. To szkoła otwarta na indywidualne potrzeby dziecka i rodziny.
O działaniu szkoły, jej rozwoju i nowatorskim podejściu do edukacji dzieci z autyzmem i niepełnosprawnością rozmawiamy z dr n. med. Mirosławą Bloch, pedagogiem specjalnym, terapeutą Integracji Sensorycznej i fizjoterapeutą.
Pani Doktor, szykujecie zmiany, jeśli chodzi o Waszą szkołę podstawową?
Mamy szkołę podstawową i jest ona dedykowana dla dzieci z autyzmem i umiarkowaną oraz znaczną niepełnosprawnością. Nowością jest to, że w tej samej szkole otwieramy oddziały dla dzieci z autyzmem w normie intelektualnej oraz autyzmem i lekką niepełnosprawnością intelektualną, ale w drugiej, nowej lokalizacji. Będziemy mieć znacznie większy, piękny budynek na ulicy Judyma 26, zlokalizowany w otoczeniu parku Chopina. Obiekt, w którym aktualnie pracujemy, przestaje już wystarczać.
Kim są Wasi uczniowie? I dlaczego taka forma edukacji jest ważna i wskazana, a nie np. szkoły integracyjne?
Szkoła dedykowana jest dla uczniów ze spektrum autyzmu, w tym dla uczniów w normie intelektualnej i z lekką niepełnosprawnością intelektualną. Idea utworzenia takich oddziałów wyrosła z obserwacji trudnej sytuacji takich uczniów w szkołach. Wiele dzieci z naszego przedszkola jest w normie intelektualnej. Są to dzieci, które mają deficyty społeczne, prezentują zachowania trudne, mają problemy w zakresie uwagi i kontroli emocji, zaburzenia sensoryczne, a jednocześnie mają predyspozycje do tego, żeby zdobywać wiedzę, skończyć szkołę podstawową, zdać egzaminy, pójść do liceum, zdać maturę i tak dalej… Przy swoich specyficznych trudnościach, są w stanie edukacyjnie się rozwijać. Mamy przecież bardzo wielu znanych ludzi, takich jak np. Elon Musk, którzy są w spektrum autyzmu i przy tym bardzo dobrze funkcjonują. Takie osoby często mają bardzo rozwinięte umiejętności, są geniuszami w pewnych dziedzinach.
Te dzieci do tej pory trafiały do szkół integracyjnych, gdzie w grupach jest do 15 uczniów w normie i do 5 dzieci z niepełnosprawnościami albo do zwykłych szkół. Liczne klasy oraz niewystarczająca ilość specjalistów w tych placówkach powoduje, że zachowania trudne, które te dzieci prezentują oraz trudności społeczne, mają negatywny wpływ na ich naukę i integrację z rówieśnikami. Często kończy się to indywidualnym nauczaniem lub częstymi wezwaniami rodziców do szkoły, bo dziecko przeszkadza na lekcji.
No właśnie, przecież nie jest to wina dzieci. Nie robią tego celowo.
Duża ilość bodźców, dźwięków w klasie, ludzi, powoduje, że dzieci są przestymulowane. W klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-5 wśród kryteriów diagnostycznych zaburzeń ze spektrum autyzmu wpisana jest hipo – i hiperaktywność w reakcji na bodźce sensoryczne, czyli np. nadwrażliwość na dźwięki, nadwrażliwość na dotyk. Klasa, gdzie jest dużo bodźców, dużo dzieci, powoduje, że układ nerwowy jest w stanie nadmiernego pobudzenia, co prowadzi do reakcji „uciekaj/atakuj”. Dziecko z takimi zaburzeniami jest w ciągłym rozdrażnieniu, nadmiernym pobudzeniu. Brak zrozumienia podłoża zachowań trudnych czy też trudność z zapewnieniem odpowiednich warunków do pracy z uczniem ze spektrum autyzmu, prowadzi do licznych problemów wychowawczych, niepowodzeń i izolacji.
– Reklama –
Czyli szkoły integracyjne nie są wcale takie dobre?
Integracja jest bardzo ważnym i potrzebnym elementem edukacji, ale nie do końca się sprawdza i nie dla wszystkich jest dobra. Dzieci są bardzo bacznymi obserwatorami, bardzo szybko wyłapują „inność”. Brak zrozumienia czym jest autyzm, jak się objawia, czy też brak wiedzy na temat przyczyn danego „dziwnego” zachowania, prowadzi do traktowania rówieśników z dystansem. Dzieci nie potrafią się do końca zintegrować z rówieśnikami. Myślę, że potrzebna jest do tego edukacja nauczycieli i rodziców, a szczególnie nauczycieli wspomagających, bo to oni mają za zadanie pomóc dziecku w tym, co jest istotą zaburzeń autyzmu, czyli w relacjach społecznych, komunikacji, w regulacji emocji. Pedagodzy powinni pomagać dziecku wchodzić w grupę rówieśniczą, tworzyć przestrzeń do wspólnych relacji i integracji.
Szkoła, którą Pani prowadzi, jest nastawiona na człowieka i na jego rzeczywiste potrzeby.
Rozumiejąc potrzeby dzieci, stworzyłam klasy czteroosobowe, gdzie obecny jest nauczyciel i pomoc nauczyciela. Na wyższych etapach, czyli w klasach IV-VIII jest nauczyciel przedmiotu, który musi mieć ukończone studia podyplomowe dające kwalifikacje do pracy z uczniem ze spektrum autyzmu oraz pomoc nauczyciela. W takim czteroosobowym zespole jest cisza, klasy są przestronne. W nowym obiekcie będziemy łączyć klasy w niektórych przestrzeniach, jak np. podczas lekcji WF czy muzyki, żeby dzieci miały możliwość wchodzenia w szersze relacje społeczne. Wprowadzimy godzinną przerwę dla dzieci po to, by na szkolnym korytarzu mogły nawiązywać znajomości, wspólnie spędzać czas. Będzie w naszej szkole sala wyciszeń, sala relaksu. Chcemy tworzyć koła zainteresowań dla naszych uczniów, którzy często wykazują nieprzeciętne zdolności.
Człowiek buduje poczucie własnej wartości, jeżeli uwierzy, że jest w czymś dobry. I na to chcemy kłaść nacisk w naszej Szkole. Dzieci z lekką niepełnosprawnością intelektualną realizują podstawę programową dla dzieci w normie intelektualnej. Nasza szkoła niczym się nie różni pod kątem edukacji, ale nauka w niej odbywa się w dostosowanych warunkach, z zapewnieniem odpowiednich oddziaływań terapeutycznych.
Celem szkoły jest przygotowanie uczniów do dalszej edukacji na poziomie społecznym, motorycznym, psychofizycznym, a wszystko to w bezpiecznym środowisku, z indywidualnym oraz wieloaspektowym podejściem do ucznia. Uważamy, że szkoła powinna być miejscem wyjątkowym dla wszystkich, którzy ja tworzą.
Dziękuję za rozmowę
