Jakie prawa przysługują osobie zatrzymanej?

Zatrzymanie – w teorii może mieć miejsce tylko w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, w tym także obawy ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości. Osoba zatrzymana ma prawo do informacji przede wszystkim o powodzie zatrzymania, kto i dlaczego zdecydował o zatrzymaniu. Ma prawo do obrony, w tym kontaktu z obrońcą. Zatrzymany może wyznaczyć obrońcę z wyboru bądź wnioskować o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim. Ma prawo do milczenia. Osoba zatrzymana musi zostać zwolniona albo postawiona przed sądem w ciągu 48 godzin od chwili jej zatrzymania. Ma także prawo do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania.

Czy zatrzymany ma prawo do kontaktu z adwokatem?

Zatrzymanemu na jego żądanie należy niezwłocznie umożliwić nawiązanie kontaktu z adwokatem, a także bezpośrednią rozmowę. W wyjątkowych wypadkach zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy niej obecny. Zatrzymanemu przysługuje prawo do ustanowienia obrońcy. W tym celu może upoważnić wskazanego przez siebie adwokata do obrony. Może to zrobić także za pośrednictwem osób trzecich, czyli w praktyce każdy członek rodzinny, sąsiad, kolega. Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne. W przypadku braku możliwości ustanowienia obrońcy z wyboru zatrzymany może wnioskować o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Jakie są zasady informowania osoby zatrzymanej o przysługujących jej prawach?

Organy ścigania mają obowiązek niezwłocznego poinformowania osoby zatrzymanej o przyczynie jej zatrzymania oraz przysługujących jej z tego tytułu prawach. Zatrzymany powinien otrzymać te informacje w sposób jasny i zrozumiały. Osoba zatrzymana ma prawo do składania oświadczeń do protokołu zatrzymania i warto z tego prawa korzystać.

Na jak długo organy ścigania mogą zatrzymać osobę bez postawienia jej zarzutów?

Zatrzymanie, bez postawienia zarzutów, nie może trwać dłużej niż 48 godzin. Jest to czas, w którym osoba zatrzymana musi zostać postawiona przed sądem, który podejmuje decyzję m.in. o zastosowaniu wobec niej tymczasowego aresztowania. W przypadku przekazania wniosku do sądu osoba może być maksymalnie zatrzymana przez kolejne 24 godziny, czyli w sumie 72 godziny od momentu zatrzymania.

Czy osoba zatrzymana ma prawo do milczenia?

Tak. Należy go przesłuchać w obecności obrońcy, jeżeli o to wnosi. W przypadku przesłuchania osoba zatrzymana ma prawo do odmowy składania wyjaśnień. Nie musi w takiej sytuacji udzielać odpowiedzi na pytania. Ma możliwość udzielić wyjaśnień w części, w tym także odpowiadać tylko na pytania swojego obrońcy. Wynika to z zasady domniemania niewinności i ochrony przed samooskarżeniem. Korzystanie z tego prawa nie może być rozumiane jako przyznanie się do winy.

Udział obrońcy w sprawie karnej może znacząco wpływać na jej dalszy rozwój. Prawidłowy przebieg i ustalenie właściwej linii obrony jest niezwykle istotne już od momentu pierwszego przesłuchania.