Przed jedenastoma laty opublikowaliśmy na łamach Prestiżu obszerny artykuł o berlińskich jarmarkach bożonarodzeniowych (Weihnachtsmarkt). Od tego czasu, artykuł powraca co roku w statystykach strony internetowej, które wciąż wskazują na rzesze czytelników. Zasadniczo tekst wiele się nie zestarzał i poza kilkoma wyjątkami może nadal służyć za przewodnik. Skoro tak, to w nowym świątecznym numerze uwagę kierujemy na inne, bliskie Szczecinowi, regiony zachodnich sąsiadów. Są tam miasta i miasteczka pięknie rozświetlone bajkowymi iluminacjami i wspaniałe jarmarki pachnące świątecznymi smakołykami.
Jednym z najstarszych i największych bożonarodzeniowych jarmarków jest Striezelmarkt w Dreźnie, w tym roku odbywa się po raz 590! Ustępuje jedynie wiedeńskiej tradycji rozpoczętej w 1293 roku. W obu miastach te swoiste festiwale stały się turystyczną marką, ściągając tłumy turystów. Świąteczną mekką chce też być Berlin i w tym roku zaprasza na… 101 jarmarków. Tyle można naliczyć na stronie internetowej im poświęconej – www.weihnachtsmarkt-berlin.de. Mało tego, administratorzy zaznaczają, że lista jest na bieżąco aktualizowana i propozycji wciąż przybywa (należy zwrócić uwagę na daty, gdyż niektóre trwają tylko jeden dzień). Jednak te największe, o których pisaliśmy w tekście sprzed lat, odbywają się bez zmian – to imprezy na Alexanderplatz i wokół Marks-Engels-Forum, przy Operze, a także na Gendarmenmarkt, Potsdamer Platz, Breitscheidplatz czy przed Pałacem Charlottenburg, Dużą popularnością cieszy się kiermasz na starówce w Spandau. Doszła duża impreza w odbudowanym Zamku Miejskim – Berliner Stadtschloss, a pod wiaduktami U-Bahnu przy stacji Nollendrofplatz od kilku lat działa popularna Tęczowa Aleja Bożonarodzeniowa (LGBTQIA-Winterdays). W gęsto zabudowanej obecnie okolicy wzdłuż słynnej East Side Gallery na Uber Platz (do niedawna) Mercedes Platz „wyrósł” Glühwald, gdzie między setkami jodeł można skosztować grzańca z Nadrenii (www.gluehwald.com). Niezmiennym uznaniem rządnych oryginalnych świątecznych klimatów cieszy się skandynawski Lucia Weihnachtsmarkt w Kulturbrauerei na Prenzlauerbergu. Nikogo nie dziwią już jarmarki dla wegetarian albo wegan, ale z osobliwości warto odnotować Jarmark Zero Waste, Straszny Jarmark (Schauriger Weihnachtsmarkt) czy Zimowy Targ Afrykański (Afrikanischer Wintermarkt). Po raz drugi na Kreuzbergu odbędzie się… Perwersyjny Jarmark Bożonarodzeniowy – Kinky Weihnachtsmarkt! Można na nim kupić prezenty związane z erotyką oraz wszelkimi fetyszami, albo wziąć udział w warsztatach o klapsach, shibari i seksie grupowym. W berlińskiej świątecznej ofercie jest także coś dla… psów. Serio! Psi jarmark (Berliner Hundeweihnachtsmarkt) odbywa się w parku niedaleko Jagdschloss Gruenewald. Są tu ozdoby z akcentami zwierzęcymi i prezenty dla czworonożnych przyjaciół. Z kolei na dwunożnych gości czeka grzane wino i degustacje tradycyjnych smakołyków. Zyski ze sprzedaży biletów są przekazywane stowarzyszeniu zajmującemu się ochroną zwierząt.
Adwentowy kalendarz protestanckich regionów Niemiec odbiega nieco od obyczajów znanych w kręgach kościoła katolickiego. Okres adwentu, czyli cztery niedziele adwentowe (w pierwszą z nich rozpoczyna się w Kościołach chrześcijańskich rok liturgiczny) to czas, w którym wierni mają uświadomić sobie, że oczekują na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa. Protestanci intensywniej świętują początek adwentu, stąd świąteczna atmosfera pojawia się tam nieco wcześniej, zazwyczaj w ostatnich dniach listopada. Wtedy też w większości miast rozpoczynają się jarmarki albo odbywają wydarzenia specjalne, nawiązujące do jarmarcznej tradycji. W tym roku adwentowy „prime time” miał miejsce w weekend na przełomie miesięcy (30.11-1.12). Start odliczania do Świąt Bożego Narodzenia, w większości sąsiadujących z Pomorzem Zachodnim miejscowościach Brandenburgii i Meklemburgii-Pomorza Przedniego, miał miejsce właśnie wtedy lub w drugi weekend grudnia (7-8.12). W wielu miastach zaplanowano także weekendy lub nawet noce (!) zakupowe. Za nami już imprezy w Ferdinandshof, Jarmen, Pasewalku, Löcknitz, Penkun, Neustrelitz, Grimmen, Altentreptow, Angermünde, Prenzlau, Eberswalde czy Schwedt.
Każde z wydarzeń ma swoją wyjątkową atmosferę, jakiś charakterystyczny obrzęd, świąteczny smakołyk albo punkt w programie. Na przykład w Stolpe an der Peene (niedaleko Anklam) świąteczne spotkanie mieszkańców odbywa się w wielkiej stodole, a jego symbolem jest… owies. Obok tradycyjnych atrakcji oraz kulinariów wszyscy ekscytują się pojazdem, którym przybędzie Święty Mikołaj. Podobno wyobraźnia organizatorów w tej materii nie zna granic. A propos wyobraźni – na targ sztuki w Parku Rzeźb w Katzow obok Wolgast zjeżdżają artyści z całego regionu, a impreza od lat przyciąga prawdziwe tłumy, pragnących kupić piękno na prezenty.
Przed nami jeszcze kilka świątecznych wydarzeń. W większych miastach regionu są jarmarki, które można odwiedzać do samych świąt, ale o nich w dalszej części tekstu. Teraz szybkie zestawienie wydarzeń, które zaplanowano na trzecią i czwartą niedzielę adwentu, a zatem dostępnych dla czytelników tego numeru Prestiżu. Kolejność według alfabetu.
Anklam: Anklamer Adventsmarkt
Świąteczne miasteczko stanie między 13 a 15 grudnia na rynku oraz Keilstrasse prowadzącej do kościoła Mariackiego. Tutejsza starówka została kilka lat temu zrewitalizowana, a nawet częściowo odbudowana, warto zatem pospacerować po okolicy. Zwiedzanie uprzyjemni z pewnością zapach grzanego wina, ponczu i gorących kasztanów. Obok stoisk handlowych przewidziano także szereg atrakcji scenicznych. W Anklam odbywa się jeszcze Schwedenweihnacht, czyli Jarmark Szwedzki. Impreza toczy się wokół zabytkowego młyna (Schwedenmühle), który pełnił funkcje ratusza szwedzkiej części, granicznego wówczas, miasta (północna część Anklam należała do Pomorza Szwedzkie między 1720 a 1815 rokiem). Zgodnie z nazwą dominują tu skandynawskie obrzędy i smaki.
Demminer Weihnachtsmarkt
W trzeci weekend adwentu na rynku przed odbudowanym niedawno ratuszem i w cieniu monumentalnej gotyckiej wieży Kościoła św. Bartłomieja stanie świąteczne miasteczko pachnące grzanym winem, ciastami oraz kiełbasą. Przez trzy dni ze sceny płynąć będzie muzyka w wykonaniu demmińskich artystów – od dzieciaków po seniorów. Oprócz świątecznej atmosfery w Demmin warto zobaczyć najstarszy z zamków Gryfitów, a właściwie jego malownicze ruiny (Ruine der pommerschen Fürstenburg „Haus Demmin “).
Greifswalder Weihnachtsmark
Do czwartej niedzieli adwentu w hanzeatyckim i uniwersyteckim Greifswaldzie świąteczna atmosfera konkuruje z wciąż trwającymi obchodami roku jubileuszowego – 250. rocznicy urodzin romantycznego malarza Caspara Davida Friedricha. Obie atrakcje można (i warto!) połączyć – po wizycie w Muzeum Pomorza (Pommersches Landesmuseum) czy w miejscach związanych z artystą można skorzystać z bożonarodzeniowych atrakcji. W rynku stanęła 20 metrowa choinka, wokół niej lunapark i drewniane chatki z oryginalnymi pomysłami na prezenty. Zmysły uwodzą wspaniałe zapachy serwowanych tu bożonarodzeniowych smakołyków. Można napić się grzanego wina lub piwa czy grogu i ogrzać przy ogniowych misach. W każdy weekend, w zabytkowych piwnicach ratusza odbywają się targi rzemieślnicze. Dopełnieniem atmosfery są oczywiście koncerty i inne sceniczne propozycje.
Weberglockenmarkt Neubrandenburg
Neubrandenburg to jedno z najmniej docenianych przez turystów z Polski meklemburskich miast. Niemal doszczętnie spalone w ostatnich dniach wojny, lecz po wielomilionowych nakładach na rewitalizację, dziś błyszczy nowym blaskiem. Zachwycają „baśniowe domy” wkomponowane w ocalałe średniowieczne mury miejskie. To dynamiczne miasto z wieloma atrakcjami i ciekawą ofertą kulturalną – świetne muzeum, teatr, Konzertkirche, Stadthalle NB, a do tego wyjątkowe warunki przyrodnicze z jeziorem Tollensee na czele. W okresie świątecznym centrum miasta zmienia swoje oblicze – neubrandenburski jarmark nosi nazwę Weberglockenmarkt. To przywołanie legendy o tkaczu wełny Matthiasie Gerling z Malchin, który podczas śnieżycy zgubił się w lesie niedaleko miasta, a drogę wskazały mu dźwięki dzwonów. Od tego czasu w Wigilię w Neubardenburgu rozbrzmiewają kościelne dzwony. W adwencie na rynku, na krytym lodowisku, można pojeździć na łyżwach. Na Turmstraße oraz przy Treptower Tor odnajdziemy tradycyjny kiermasz z produktami od lokalnych rzemieślników oraz kulinaria. Tradycją wielu jarmarków są kolekcjonerskie kubki do grzańca, nie inaczej jest i w mieście Czterech Bram – tegoroczny upamiętnia 776 rocznicę nadania praw miejskich. Atrakcją są wieczory ogniowe przy wielkiej misie z paleniskiem, nad którym można upiec chleb, a także Poczta Świętego Mikołaja, wieczory z czytaniem literatury czy Targi Sztuki. Codziennie na Scenie Webera odbywają się koncerty, spotkania z ciekawymi osobowościami, konkursy, pokazy czy spektakle dla najmłodszych. Organizatorzy chwalą się, że na Weberglockenmarkt można spróbować aż 11 rodzajów grzanego wina.
Prenzlauer Weihnachtsmarkt
Trzy tygodnie adwentu w brandenburskim Prenzlau (do 15.12) upływają pod znakiem kolorowego bożonarodzeniowego zgiełku. Na rynku i przed zachwycającym Kościołem Mariackim stanęło świąteczne miasteczko z lunaparkiem i dziesiątakmi straganów. Można tu skosztować prażonych migdałów, kandyzowanych owoców i oczywiście grzanego wina. Są produkty lokalnych rzemieślników i stoiska tutejszych kupców. Atrakcją jest Pracowania Tajemniczego Mikołaja, gdzie samodzielnie można wykonać drobne świąteczne upominki. Każdego dnia otwierane jest kolejne okno adwentowego kalendarza, a w środku kryją się prezenty dla gości jarmarku. W niedzielę, tuż przed świętami (22.12) w lesie miejskim Buchholz, odbędzie się wyjątkowa impreza ze szwedzkim ogniem, ciastem, tradycyjnymi goframi oraz dzikiem na rożnie serwowanym przez burmistrza Prenzlau.
Weihnachtsmarkt Rostock
Jarmark bożonarodzeniowy w Rostocku, największym mieście Meklemburgii-Pomorza Przedniego, imponuje rozmachem. Świąteczna atmosfera zawładnęła całym historycznym miastem i nie tylko! Nad starówką dominuje ponad 30-metrowy diabelski młyn oraz wysoka na niemal 20 metrów, pięknie udekorowana choinka. Na Nowym Rynku stanął lunapark oraz kilkadziesiąt straganów z szeroką ofertą handlową i gastronomiczną. Kolejne drewniane chatki, oczywiście świątecznie przyozdobione, stanęły wzdłuż głównej ulicy starówki (Kröpeliner Str). Świąteczne miasteczko rozlewa się także poza dawne mury miejskie – na placu przed Kröpeliner Tor kolejne wesołe miasteczko i Kraina Bajek z figurami postaci z popularnych baśni. Na skwerze Am Brink w modnej, alternatywnej dzielnicy KTV (Kröpeliner-Tor-Vorstadt) od 2008 roku staje świąteczna wioska – Weihnachtsdorf am Brink. To wyjątkowe miejsce, swego rodzaju „scenografia” dla pełnego poczucia magii świąt. Na scenach na starym mieście odbywają się koncerty, spektakle, czytanie bajek, otwieranie kolejnych okienek Kalendarza Adwentowego, a także Konsultacje u Świętego Mikołaja i jego bajkowej ciotki. Ciekawe jest połączenie tradycji świątecznych z… morskimi. Wśród propozycji muzycznych odnajdujemy koncerty szantowe, a wśród wielu ofert kulinarnych dania rybne, szczególnie ze śledzia. Są także świeże wędzone ryby z Warnemünde. Szczegółowe informacje na temat rostockiego jarmarku: www.rostocker-weihnachtsmarkt.de. Będąc w Rostocku warto także pojechać S-bahnem do wspominanego Warnemünde, czyli nadmorskiej dzielnicy. Ta w okresie świąt także zyskuje specjalne iluminacje i spacer wąskimi uliczkami zabytkowego kurortu nabiera magicznego charakteru.
Wyspa Rugia
Podobnie jak na Uznamie, tak i na Rugii czas adwentu, to czas wyjątkowy. Grzańce na plaży przy ogniskach to tylko wstęp do wyjątkowych atrakcji. Każdy kurort zyskał zachwycające iluminacje, które same w sobie są wielką atrakcją. Kiedy dopisze zimowa aura i wyspę przykryje biały puch, wybitna biała architektura zabytkowych gmachów „zlewa” się z bielą śniegu… Większość adwentowych kiermaszów odbyła się w pierwszy weekend adwentu, ale sporo atrakcji zaplanowano na kolejne weekendy. Największy bożonarodzeniowy jarmark na Rugii – Anioły, Światło i Morze (Engel, Licht und Meer) – odbędzie się w Binz w trzeci weekend grudnia. W Parku Zdrojowym (Kurpark) rozbłysną wyjątkowe ozdoby, stanie lunapark oraz stoiska z produktami regionalnymi. Słynne molo w Sellin na bożonarodzeniowy czas zostało ozdobione i podświetlone, a Dom Zdrojowy na Friedensbergu w ostatni weekend adwentu przeobrazi się w świąteczny pałac. Obok części handlowej zaplanowano bardzo bogaty program z koncertami, spektaklami teatralnymi, warsztatami oraz atrakcjami dla dzieciaków.
Stralsunder Weihnachtsmarkt
Stralsund to jedno z najpiękniejszych miast północnej Europy, potwierdza to wpis starówki na Listę UNESCO. Zwiedzanie miasta najlepiej zacząć od wyrzucenia mapy, a potem świadomego (!) zagubienia się w jego klimatycznych zakamarkach. Charakterystycznymi świątecznymi ozdobami Stralsundu są wielkie świetlne gwiazdy, które zmieniają kolory. Co ciekawe, zdobią nie tylko Stare Miasto, ale wszystkie dzielnice, nadając całemu miastu wyjątkowości. Na Nowym i Starym Rynku, aż do Sylwestra, odbywać się będzie świąteczny jarmark. Na tym pierwszym jest wielkie lodowisko (25 x 15 metrów), lunapark oraz dość przaśny kiermasz. Szlachetniej jest na Starym Rynku oraz w zabytkowych piwnicach ratusza, gdzie do 22 grudnia trwać będą targi sztuki i rzemiosła lokalnych twórców. W rynku stanął Kulturalny Namiot, w którym codziennie zaplanowano koncerty, odczyty, spotkania i inne atrakcje. Tutaj 21 grudnia odbędzie się wielki bożonarodzeniowy koncert. W menu kulinarnej oferty królują w tym roku kiełbasy z dziczyzny, köttbullar (pieczone niewielkie mięsne kulki z mielonego mięsa wołowego), langosch, pieczona dynia, specjały rybne oraz wiele rodzajów grzanego wina i piwa. Hitem jak co roku jest grzane wino z rokitnika (Sanddorn-Glühwein). Nowością jest mały jarmark bożonarodzeniowy w Johanneskloster (14-15.12), który przywraca wielowiekową tradycję. Po raz pierwszy jarmark w tym miejscu odbył się już w 1512 roku. Oznacza to, że w Stralsundzie znajduje się najstarszy jarmark bożonarodzeniowy nad Morzem Bałtyckim. Dzięki swojej wyjątkowej średniowiecznej atmosferze, będzie wyjątkową atrakcją adwentu. Szczegóły: www.stralsunder-weihnachtsmarkt.de
Strasburger Advents- und Weihnachtsmarkt
Czwarty weekend adwentu, czyli 20–21 grudnia 2024, położony niedaleko Szczecina, malutki Strasburg (Uckermark) przekształci się w błyszczącą zimową krainę czarów, aby wprowadzić zarówno turystów, jak i mieszkańców w świąteczną atmosferę. W rynku staną stragany pełne bożonarodzeniowych cudów – kulinarnych oraz rękodzielniczych, a sceną zawładną lokalni artyści.
Templiner Weihnachtsmarkt
Brandenburski Templin warto odwiedzić z kilku powodów. Po pierwsze, to wyjątkowej urody miasto o wyjątkowych walorach przyrodniczych (uzdrowiskowa dzielnica Postheim nad zaskakująco dłuuuugim Lübbesee). Po drugie, to miasto rodzinne Angeli Merkel, o której za sprawą wydanej przed kilku dniami autobiografii znów głośno. I po trzecie – można tu zobaczyć największy mural Europy autorstwa Michaela Fisher Arta, o którym pisaliśmy na łamach Prestiżu w tekście „Komiksowe bloki do czytania” (marzec 2024). Tutejszy jarmark bożonarodzeniowy potrwa do 15 grudnia, zwieńczy go zakupowa niedziela, kiedy otwarte będą wszystkie sklepy (Shoppingzauber). Historyczny templiński rynek oraz plac przed muzeum i Prenzlauer Tor przeobraża się w zimową krainę czarów. W bajecznie ozdobionych straganach będzie można kupić grzane wino, słodkie i słone przysmaki – pieczone jabłka czy prażone migdały, a także rękodzieło i pomysłowe prezenty. Imprezie towarzyszy bogaty program sceniczny, z bogatą ofertą dla najmłodszych, a także rozmaite warsztaty.
Weihnachtsmarkt Ueckermünde
Ciekawie zapowiada się trzydniowe świętowanie w Ueckermünde (13-15 grudnia), słynącym nie tylko z kameralnej, niezwykle urodziwej starówki, ale też popularnego wśród szczecinian ogrodu zoologicznego. Rozpocznie się spektakularnie, bo od przejazdu 30 Mikołajów na najdłuższej na Pomorzu… narcie. Rok temu 18 Mikołajów wjechało na rynek na łodzi (wyposażonej w koła). Będzie także gigantyczny czterometrowy Weihnachtsstollen, czyli drożdżowa strucla z bakaliami. Na rynku stanie kilkadziesiąt stoisk, z rękodziełem, ozdobami oraz oryginalnymi prezentami. Na scenie prezentować się będą lokalni artyści, nie zabraknie bożonarodzeniowych opowieści oraz loterii z nagrodami
Wyspa Uznam oraz Wolgast
Na zabytkowym rynku w książęcym Wolgast stanęła choinka, a elewacja ratusza zyskała świąteczne podświetlenie. Przez cały czas przy strojonym stoisku (Glühweinstand) można skosztować grzane wino oraz tradycyjnych bożonarodzeniowych smakołyków. Podobnie jest w każdym wczasowisku na Uznamie. Wszystkie kurorty wyspy rozświetlają wspaniałe iluminacje, wszędzie stanęły też bogato zdobione choinki. Nadmorskie miasteczka promują się wspólnym hasłem – Magiczny zimowy czas nad morzem (Zauberhaften Winterwelt am Meer) i pragną przyciągnąć jak najwięcej turystów. Grzańca można skosztować na plaży, a popijając go ogrzać się ciepłem rozpalonych przy stosikach palenisk. Na promenadach można znaleźć kameralne kiermasze z biżuterią z bursztynu czy morskich kamieni, są także ekologiczne dzianiny i tekstylia, a także produkty regionalne z Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Największą popularnością cieszą się produkty z rokitnika – skarbu nadmorskich wysp. Każde z miasteczek Uznamu na każdy weekend adwentu przygotowało wydarzenia specjalne – koncerty, warsztaty, spotkania, a harmonogram można znaleźć na stronie www.kaiserbaeder-auf-usedom.de. Zinnowitz już po świętach, od 28 do 31 grudnia, zaprasza na Zinnowitzer Wintermarkt, czyli Zimowy Targ. Cesarskie kurorty zachęcają także do powitania tu Nowego Roku, zapowiadając wielkie pokazy fajerwerków na bałtyckich molach w Binz, Heringsdrofie i Ahlbeck.
Weihnachtsmarkt Waren (Müritz)
Malownicze położone nad jeziorem Müritz Waren zachwyca o każdej porze roku. W zimowej i świątecznej szacie szczególnie. Popularny wśród berlińczyków kurort w trzeci adwentowy weekend rozbłyśnie tysiącami lampek, a na Nowym Rynku (Neuer Markt) i w okolicznych uliczkach stanie bożonarodzeniowe miasteczko. W drewnianych domkach ulokują się lokalni artyści i rzemieślnicy, a szczególną atrakcją będą warsztaty ceramiczne albo rzeźbiarskie, a tym samym samodzielnie przygotowanie własnego dzieła sztuki – idealnego prezentu pod choinkę. Nie zabraknie programu artystycznego – koncertów, pokazów, a nawet pokazów ogniowych. Tradycją kiermaszu w Waren jest Gęsia Loteria, w której nagrodami są… pieczone gęsi, czyli świąteczny kulinarny rarytas.
