Mgr Katarzyna Kunikowska MSC PT MT
Tajemnice bólu
kręgosłupa w ciąży
Mgr Katarzyna Kunikowska MSC PT MT
Tajemnice bólu kręgosłupa w ciąży
Przyrost masy ciała jest główną przyczyną zmian zachodzących w układzie ruchu oraz układzie mięśniowo-więzadłowym. Głównym powodem jest rosnący brzuch i piersi, które niewątpliwe obciążają kręgosłup, zwłaszcza dolny odcinek lędźwiowy – to główny czynnik powodujący zmiany mechaniczne ciała kobiety[1]. Przodopochylenie miednicy, przykurcze mięśni biodrowo-lędźwiowych wpływają niekorzystnie na odżywienie dysków międzykręgowych.
Wielokrotnie w swoim gabinecie spotykam pacjentki, których doświadczają objawów, o których mowa powyżej. Przychodzą zrezygnowane, z nastawieniem, że ból, który im towarzyszy jest czymś naturalnym w ciąży i ustąpi dopiero po rozwiązaniu. Nic bardziej mylnego. Niewiele z tych pacjentek zdaje sobie sprawę z tego, że skutkować to może zwiększeniem dolegliwości w kolejnych etapach ciąży, ale również w późniejszym okresie tuż po urodzeniu dziecka.
Jak zapobiegać i co możemy zrobić? Czy istnieją sposoby radzenia sobie z dolegliwościami związanymi z bólami w okolicy kości krzyżowej, odcinka lędźwiowego z promieniowaniem do kończyny dolnej, bólami stawu biodrowego czy też niedomaganiem odcinka piersiowego?
Odpowiedź brzmi: oczywiście, że tak. W pierwszej kolejności niezbędna będzie wizyta u fizjoterapeuty, który przeprowadzi badanie przedmiotowe i podmiotowe, będące niezbędnym elementem diagnostycznym oceniającym problem z jakim zmaga się pacjentka. Po wnikliwej analizie zostaje wdrożone leczenie opierające się na wybraniu konkretnych technik ręcznych różnych tkanek. Inaczej się leczy problemy stawowe, mięśniowe czy też dyskowe. Każde działanie fizjoterapeuty będzie miało konkretny cel. Bóle kręgosłupa to nie tylko problem jego przeciążenia, mogą być objawem również innych chorób – dlatego też niezbędna jest współpraca z lekarzem prowadzącym – w wypadku ciężarnych głównie specjalisty ginekologii i położnictwa. Na zakończenie wizyty zalecane zostają ćwiczenia mające na celu utrwalenie efektów pracy fizjoterapeuty – jak w każdym zespole bez wzajemnej współpracy sukces nie jest trwały. Omawiane zostają również działania profilaktyczne i w tym miejscu przechodzimy do kolejnego sposobu radzenia sobie z bólem – PROFILAKTYKA. Ogromnym znaczeniem w zapobieganiu dolegliwościom kręgosłupa jest to w jaki sposób kontrolujemy nasze ciało podczas wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego. Przykładowo, jeśli kobieta w ciąży będzie siedziała w tzw. pozycji „banana” tkanki znajdujące się w okolicy odcinka lędźwiowego będą nadmiernie rozciągane, a dysk między kręgami wciąż będzie ulegał zniszczeniu.
Co się dzieje natomiast kiedy opieramy górną część naszych pleców o oparcie krzesła podczas siedzenia, a pośladki ułożone są na brzegu siedziska?
Dokładnie to samo, o czym mowa powyżej - dolne kręgi kręgosłupa są spychane w poprzek jego osi. Jest to dokładnie to miejsce, które kobiety ciężarne wskazują jako miejsce bólu. Objawy te towarzyszą nie tylko kobietom ciężarnym. Dotyczą także innych pacjentów, którzy nie kontrolują właściwej pozycji przy siadaniu.
Kolejnym przykładem podczas codziennych czynności jest wstawanie z łóżka. Trudno ocenić skalę moich pacjentek, które podczas wizyty próbują wstać z pozycji leżącej kozetki leżąc „rwąc” swoje ciało w górę obciążając tym samym swój aparat ruchu. Nie wspomnę o tym, że w trzecim trymetrze jak i w okresie połogu najprawdopodobniej pacjentka nie będzie wstanie w ten sposób się podnieść. Tutaj moja rada i wskazówka na już – zawsze wstawaj układając swoje ciało bokiem. Przykładów czynności, które pacjenci wykonują nieprawidłowo każdego dnia jest mnóstwo. Chociażby zakładanie skarpetek, podniesienie czegoś ciężkiego, sprzątanie – niby banalne czynności dnia codziennego, ale wykonywane w sposób nieprawidłowy mogą powodować dolegliwości bólowe. Co więc zrobić, by nie zaszkodzić sobie, swoim plecom oraz bezpiecznie i bez bólu dotrwać do porodu? Bardzo ważne jest, by być pod stałą kontrolą fizjoterapeuty, którego zadaniem jest zaopatrzenie pacjentek w niezbędne narzędzia do walki z bólem, nauka wykonywania czynności dnia codziennego w sposób nieobciążający kręgosłupa.
Nie sposób także pominąć wagi aktywności fizycznej, która wpływa korzystnie na całe nasze ciało i wywiera pozytywny działanie na zdrowie pacjentki. Wysiłek fizyczny oddziałuje między innymi na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, poprawę funkcji trawiennych, wzrost pojemności płuc, poprawę jakości snu lub samopoczucia, utrzymania lepszej kontroli mięśniowo-nerwowej oraz wiele innych. Nadmienić należy, że jest ona możliwa tylko wtedy kiedy lekarz prowadzący nie widzi żadnych przeciwskazań – tu kolejny raz należy podkreślić wagę zespołu opiekującego się kobietami w okresie ciąży. Wraz z rozwojem medycyny i coraz częstszej współpracy w relacji fizjoterapeuta – lekarz, coraz rzadziej spotyka się z teoriami by ograniczyć aktywność fizyczną. Należy zwrócić uwagę na fakt, że ciąża nie jest momentem by osiągać jak najwyższą formę tylko utrzymać dobrą sprawność fizyczną i przygotować pacjentkę do porodu i okresu po nim. Kluczową rolę odgrywa uświadomienie paniom zagrożeń wynikających z niedbałości o własny kręgosłup. Wyrobienie prawidłowych nawyków oraz wyeliminowanie negatywnych przyzwyczajeń, przyczyni się do komfortu w tym wyjątkowym dla Was okresie.
Ból jest zawsze sygnałem ostrzegawczym wysyłanym przez nasze ciało –nie bagatelizujcie tego. W życiu codziennym istotnym jest wyczucie problemu, kształtowanie prozdrowotnych zachowań oraz wdrożenie profilaktyki najszybciej jak jest to możliwe.
1. Urtnowska K., Bułatowicz I., Radźimińska A. I in „Fizjologiczne zmiany w układzie ruchu ciężarnej oraz związane z tym dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowo-krzyżowego-badanie stopnia odczuwania bólu kręgosłupa w trakcie prawidłowo przebiegającej ciąży”., Formerly Journal of Education, Health and Sport. 2015;5(7): 105-116.
